پایگاه فرهنگی، اجتماعی، ادبی و هنری خوجه نفس http://hojanepes.persianblog.ir/ PersianBlog خوجه نفس Wed, 10 Feb 2010 00:18:02 GMT http://backend.userland.com/rss PersianBlog <p><span style="color: #0000ff;">تهیه کننده : پیخی</span></p> <p align="center"> <table style="width: 477px; height: 157px;" border="1" cellspacing="2" cellpadding="2"> <tbody> <tr> <td> <p><a href="http://i3.photoblog.com/photos3/94679-1240184392-0.jpg" target="_blank"><img src="http://i3.photoblog.com/photos3/94679-1240184392-0.jpg" alt="امیرکبیر" width="179" height="119" /></a></p> </td> <td style="text-align: justify;"> <p><span style="font-size: small;">از برنامه های دیگر امیر کبیر در ناحیه ترکمن صحرا ساختن دژ های مستحکم نظامی بود مانند " الهاق" و " زیدر" و نیز در ناحیه " سلطان اباد" و " خوجه نفس" ودر کمیش دپه حسینقلی دژهایی ایجاد گردید . چون روسیه سیاست تعرض امیز همیشگی خود را در کرانه استر اباد و جزیره " اشوراده" ادامه می داد، امیر کبیر در این منطقه 52 باستیون( دژ نظامی) ساخت.(</span>2)</p> </td> </tr> </tbody> </table> </p> <p style="text-align: center;"><span style="color: #0000ff;">سیاست امیر کبیر در قبال ترکمن ها</span></p> <p align="justify">امیر کبیر خوب می دانست که بدون مطیع کردن ترکمن ها امکان وجود ارامش در منطقه به خصوص که دولت تزاری روس هم دست اندازی هایی می کرد نداشت. "جمعیت ترکمن ها در این ایام : یموت ها دارای 25000 چادر &ndash; گوگلان ها 12000 چادر &ndash;تیره تکه 35000 چادر داشتند(1) " .</p><p style="text-align: justify;">ترکمانان سالر و مرو به اسانی مطیع دولت مرکزی ایران شدند و یازده نفر از روسای انان از جمله" شاه مراد خان" و "جهان مراد خان" و حتی زن شاه مراد خان به تهران اعزام شدند (1265) . دولت ایران انان را مورد احترام و تفقد قرار داد و مسئولیت ارامش و ایمنی مرو را به انان سپرد ، چندی بعد یموت ها نیز به اطاعت گردن نهادند ، امیر کبیر در گزارشی به ناصر الدین شاه می نویسد :" برای ترکمانان یموت که مصدر خدمات شده ان که قلیچ خان نام داشت ، شمشیر بدهند و برای دوخان دیگر جبه و پولکی فرستادیم که بیم و امید ،هر دو باشد."<br /> <p style="text-align: center;"><a href="http://i3.photoblog.com/photos4/94679-1240186944-3.jpg" target="_blank"><img src="http://i3.photoblog.com/photos4/94679-1240186944-3.jpg" border="0" alt="Open in new window" width="400" height="270" /></a></p> <div style="text-align: center;"><span style="font-size: xx-small;"><span style="color: #0000ff;">(گروه ترکمنها در عکسی که در زمان قاجار در قم بیادگار گرفته اند -عثمان دلنواز )</span></span></div> </p> <p><span style="font-size: xx-small;"> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size: x-small;">اما طایفه گوگلان هم چنان به سرکشی ادامه می داد اواخر سال 1265 ه.ق سپاهی به سرکوبی انان رفت ، راجع به پیروزی دولت بر گوگلان ها سفیر روس در هشتم صفر 1266 به امیر کبیر تهنیت گفت" از قرار نوشته ای که از عالیجاه قنسول دولت بهیه روس مقیم استر اباد الان به دستم رسید خبر موفقیت قشون شاهی را بر گوگلان ها تبریک می گویم و از قرار معلوم قشون شاهی در محلی موسوم به " قراشیخ" فتح عظیمی نموده چون این خبر را شنیدیم به تعجیل این ورقه نگارش شد."(1)<br />از برنامه های دیگر امیر کبیر در ناحیه ترکمن صحرا ساختن دژ های مستحکم نظامی بود مانند " الهاق" و " زیدر" و نیز در ناحیه " سلطان اباد" و " خوجه نفس" ودر کمیش دپه حسینقلی دژهایی ایجاد گردید . چون روسیه سیاست تعرض امیز همیشگی خود را در کرانه استر اباد و جزیره " اشوراده" ادامه می داد، امیر کبیر در این منطقه 52 باستیون( دژ نظامی) ساخت.(2)<br />مامور انگلیسی استویک که دو سال بعد از مرگ امیر کبیر از این منطقه دیدن کرده می نویسد" در زمان امیر کبیر برای تعمیر این برج ها شش هزار تومان فرستاده شد ولی با مرگ وی چهار هزار تومان ان به جیب حاکم استر اباد رفت و اکنون این بنا ها رو به خرابی است.(3)<br />" از دیگر برنا مه های امیر کبیر در دشت ترکمن صحرا ، ایجاد بند گرگان است که به سال 1267 ه.ق انجام گرفت این کار به سرپرستی میرزا حسن مهندس شروع و هزار عمله در ساختن ان شرکت داشت و روز 26 شوال 1267 هجری تمام شد . محمد ولی خان حاکم استر اباد بر حسب فرمان ناصر الدین شاه در این ناحیه اردو زد و ترکمانان را که به این ناحیه حمله می کردند دفع کرد در این ایام چون علوفه و اذوقه در اردو به اتمام رسید جعفر قلی خان میر پنج با عده ای سوار به جانب اق قلعه حرکت کرد ، ترکمانان با انان در اق قلعه جنگ کردند ولی با مرگ " ذوالنون" رهبر ترکمن ها جنگ به پایان رسید ، انگاه محمد ولی خان در کنار بند گرگان در برابر مسکن یموت ها برج های محکم با قراولان زیاد بر پا کرد . سد مزبور به ابادانی دشت کمک فراوان کرد و ترکمن ها از ان پس به کشت و زرع علاقه مند تر شدند. این بند پنجاه ذراع طول و پانزده ذراع عرض داشته، نزدیک جعفر اباد قرار داشت." (4).<br /></span><span style="font-size: x-small;"><strong>منبع: <a href="http://www.ulkamiz.com/" target="_top">اولکأمـیـز - آق قالا</a><br /></strong>&nbsp;1 و 2- امیر کبیر و ایران<br />3- این گزارش طی شماره مخصوص 60/161-3 در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران موجود می باشد.<br />4- سفارتنامه خوارزم، ص 36</span></p> </span></p> http://hojanepes.persianblog.ir/post/431 خوجه نفس http://comments.persianblog.ir/?blogID=544&postID=4197703 tag:Persianblog.ir,2003:blog-544.post-4197703 Wed, 10 Feb 2010 00:18:02 GMT <p align="center"><span style="color: #0000ff;">بررسی داستان زهره و طاهر ، اثر ملانفس شاعر ، داستانسرای کلاسیک ترکمن </span></p> <table style="text-align: center; width: 479px; height: 194px;" border="2" cellspacing="2" cellpadding="2" bgcolor="#ead5ef"> <tbody> <tr> <td> <p><img src="http://www.turkmenstudents.com/uploads/img4b6aee88c8951.jpg" alt="هیئت برگزاری نشست فرهنگی هنری کلاله" width="188" height="151" /></p> <p><em><span style="color: #0000ff;"><span style="font-size: xx-small;">هیئت برگزاری نشست فرهنگی هنری کلاله</span></span></em></p> </td> <td style="text-align: justify;"> <p>... در ادامه استاد قربان صحت بدخشان با بیان اینکه هر شاعر ، نویسنده فرزند دوره تاریخی خود است مطالبش را به سه بخش:</p> <p><strong>1- دوره تاریخی زندگی ملانفس</strong></p> <p><strong>2- بهره گیری ملانفس از آثار مردمی</strong></p> <p><strong>3- بررسی کیفی داستان زهره و طاهر</strong> ، تقسیم کرد.</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p align="justify">به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی <a href="http://www.turkmenstudents.com/" target="_blank">دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن</a> ایران، پنجاه مین نشست جمعیت فرهنگی هنری مختومقلی کلاله به بررسی داستان زهره و طاهر ، اثر &laquo;ملانفس &raquo; شاعر ، داستانسرای کلاسیک ترکمن اختصاص داشت. ...&nbsp;</p><p style="text-align: center;"> <table style="text-align: center; width: 493px; height: 245px;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" bgcolor="#ebebf6"> <tbody> <tr> <td style="text-align: justify;" dir="rtl"> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">در این نشست که در سراسرای کتابخانه عمومی کلاله برگزار شده بود ، ابتدا چار یار قلی بایندری مقدم مسئول انجمن موسیقی ترکمن قره دالی گوگلان و عضو این تشکل فرهنگی هنری از حضور علاقمندان و اساتید عرصه فرهنگ و ادب در جلسات ماهانه جمعیّت مختومقلی تقدیر و تشکر کرد.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">سپس عطانظر برزین که اداره جلسه بررسی داستان زهره و طاهر را به عهده داشت ، گفت : در نشست 49 که بصورت میزگرد برگزار شده بود ، زندگی و دوره تاریخی شاعر ، داستانه ای کلاسیک ترکمن ملانفس مورد بررسی و کنکاش قرار گرفت در ادامه این بحث دو تن از فعالان بنام فرهنگ و ادب ترکمن قربان صحت بدخشان و عید محمّد اونق ویژگیهای شکل گیری و نگارش داستان زهره و طاهر و نقش ملا نفس به عنوان شاعر ، داستانسرای کلاسیک در این وادی را بررسی خواهند کرد. قبل از شروع بحث اصلی ، یکی از نوجوانان عضو جمعیّت مختومقلی کلاله به عنوان پیش درآمد قطعاتی از اشعار قصه زهره و طاهر را قرائت کرد.</p> در ادامه استاد قربان صحت بدخشان با بیان اینکه هر شاعر ، نویسنده فرزند دوره تاریخی خود است مطالبش را به سه بخش:</td> <td style="text-align: justify;"><img src="http://www.turkmenstudents.com/uploads/img45609662ab6ce.jpg" alt="" width="165" height="195" /> <p><em><span style="color: #0000ff;"><span style="font-size: xx-small;">ملاّنفس شاعر و نویسنده کلاسیک ترکمن</span></span></em></p> </td> </tr> </tbody> </table> </p> <p><strong>1- دوره تاریخی زندگی ملانفس</strong></p> <p><strong>2- بهره گیری ملانفس از آثار مردمی</strong></p> <p style="text-align: justify;"><strong>3- بررسی کیفی داستان زهره و طاهر</strong> ، تقسیم کرد. <br />وی سپس 1830 الی 1860 را سالهای شکوفایی ادراک و بینش ادبی و اجتماعی ملانفس دانست و افزود : این سالها با تکمیل و تثبیت قاعده و قانون فئودالیته ، افزایش درگیریهای صنفی بین ترکمن ها ، افزایش حمله دشمنان خارجی به ترکمن ها به ویژه مصادف با وحدت تیره ها و طوایف ترکمن در مقابله با دشمنان بوده است . <br />قربان صحت بدخشان در ادامه به چگونگی پیدایش داستان زهره و طاهر و نقش ملانفس در اشاعه و تکمیل و کتابت این داستان گفت : داستان زهره و طاهر ملانفس برگرفته از آثار و آفرینش مردمی است این داستان قبل از اینکه ملانفس به آن بپردازد به عنوان یک اثر مردمی جایگاه خاص خود را بین مردم داشت . البته این به آن معنی نیست که ملانفس یک اثر مردمی را بنام خود کرده است ، بلکه ملانفس سوژه اصلی را از این اثر مردمی گرفته سپس علاقه ، احساس ، دیدگاه ، ارزش های ادبی ، اجتماعی و توانایی های خود را در تکمیل و ارتقاء عالی آن بکار گرفته و به عنوان یک اثر ادبی و فرهنگی ارشمند به مردم عرضه می کند . البته بکارگیری سوژه و تم آثار و آفرینش های مردمی بین شاعران و نویسندگان مشرق زمین از شیوه های معمول بوده که نظامی بزرگ ، نوایی و سایرین از این شیوه بهره گرفته اند . بر این اساس داستان زهره و طاهر نیز از آثار مردمی خارج شده در زمره آثار مکتوب قرار گرفته است. <br />استاد بدخشان در این بخش از مطالب خود بر لزوم توجه شاعران و نویسندگان جوان در بهره گیری از آثار و آفرینش های مردمی تاکید و تصریح کرد : در بحث های خود پیوسته مدعی هستیم که سوژه و آبشخور فکری بزرگان چون مختومقلی فراغی ، کمینه ، عندلیب ، ملانفس ادبیات مردمی بوده است . اما این امر باید روشن و مشخص شود که چگونه میتوانیم از آثار مردمی بهره گیریم ؟ مختومقلی چگونگی بهره گیری از آثار مردمی را در آثارش به روشنی بیان کرده است بر این اساس آثار وی ماندگار و جاودانه شده است . <br />وی ادامه داد : هدف اصلی ملانفس در قصه زهره و طاهر نمایش پیروزی عدالت بر بی عدالتی است که وی با بیان زیبای ماجرای عشقی زهره و طاهر به تشریح آن می پردازد . ملانفس تلاش کرده ظلم ها وستم های دوره خود را از طریق بازگویی عملکرد فردی بنام بابا خان که هر گونه ستم را از یگانه فرزند خود نیز دریغ نمی کرد ، به نمایش بگذارد . <br />قربان صحت بدخشان افزود : در این موضوع بیان تضادهای موجود بین شخصیت ها و کاراکترهای قصه مانند تضاد بین بابا خان و باهر ، طاهر و بابا خان بر جذابیت و کشش قصه افزوده است . شخصیت پردازی و استفاده خوب از کاراکترها ، تصویر سازی مقابله افراد در برابر ظلم و ستم همچنین بیان روشن تضادها بین قهرمانان از توانایی های ارزشمند ملانفس در داستان زهره و طاهر است . <br />در ادامه این بحث عید محمّد اونق ، بهره گیری ملانفس از واژه های شیرین مردمی در آثارش را مورد توجه قرار داد و گفت : در ارتباطات انسانی ترکمن ها ، جای خالی ادبیات احساس میشود . اگر به ارتباطات دیگر اقوام مانند فارس ها و آذری ها نظری بیندازیم ، مشاهده می کنیم که در ارتباطات خود از واژه های شیرین دیوان شاعران و عالمان به خوبی استفاده می کنند این امر در فرهنگ و گویش این اقوام تثبیت شده است . اما در بین ترکمن ها در خصوص بهره گیری از واژه های شیرین ادبیات و شعر شاعران همچنین تعمیق آنها در گویش و ارتباطات انسانی تلاش نشده که این امر وظیفه اصلی شاعران است . اینگونه واژه ها و کلمات را می توانید در جای جای اشعار ملانفس نیز به عینه مشاهده کنید . <br />استاد اونق سپس با اشاره به اینکه تعداد زیادی از اشعار ملانفس به ترانه تبدیل شده و از سوی باغشی ها اجرا میشود ، تصریح کرد : برخی از خوانندگان ترکمن ( باغشی ها ) آثار شاعران را به عینه تغییر میدهند به خصوص اینکه آثار ملانفس از طریق باغشی ها انتقال یافته اند ، امکان دارد . بیشتر دستخوش تغییر شده باشد . دلیل این امر نیز تداخل و قاطی شدن اشعار عرفانی با اشعار عشقی (زمینی) است . این آثار ظاهراً دارای یک شکل هستند اما جنس دیگری دارند و اصلاً در یکدیگر تداخل پیدا نمی کنند زیرا هر کدام دارای نماد خاص خود هستند . در ادامه عید محمد اونق با قرائت قطعاتی از اشعار ملانفس به بررسی کیفی ، مصنوعی و موسیقیایی این اشعار پرداخت .<br />گفتنی است : در ادامه این نشست اراز محمد با خوشی از باغشی های پر آوازه ترکمن صحرا ، قطعاتی از آثار ملانفس ، شاعر ، داستانسرای کلاسیک ترکمن را اجرا کرد. <br />گزارش از: حاجی محمد خدری<br /><strong>مطالب مرتبط:</strong><br /><a rel="external" href="http://www.turkmenstudents.com/modules/news/article.php?storyid=11539" target="_blank">بررسی آثار ملانفس ، شاعر و داستانسرای ادبیات کلاسیک ترکمن</a><br /><a rel="external" href="http://www.turkmenstudents.com/modules/news/article.php?storyid=2578" target="_blank">گزارش مراسم ملا نفس &laquo;سلطان سر زمین عشق&raquo;</a></p> http://hojanepes.persianblog.ir/post/430 خوجه نفس http://comments.persianblog.ir/?blogID=544&postID=4173310 tag:Persianblog.ir,2003:blog-544.post-4173310 Thu, 04 Feb 2010 18:01:55 GMT <p style="text-align: justify;">جناب آقای محمّدصالح راسخ از جمله محققین ترکمنی&nbsp;است که تحقیقات خودرا بر اساس منابع معتبر و در راستای بیان واقعی تاریخ و ادبیّات ملی ملّت ترک وترکمن در چهارچوب حفظ رسالت قلم و پرهیز از خودستائی، پژوهشهای خودرا ارائه می دهد. از زمانیکه بنده اورا در سالهای ١٩٩٠-٢٠٠٠/م. غالبا در کنفرانسهای معروف و ملّی ترکمنستان همدیگر را ملاقات میکردیم. انتستیتو پژوهشی تاریخ تحت پوشش کابینه وزیران ترکمنستان او را همیشه بگرمی می پذیرد. ... بعداز مدتها وبلاگ زیبا و غنی از ادبّیات تاریخی&nbsp;که تاریخ و ادبیّات اوغوزی&nbsp;را در خود جمع می بندد، یافتیم. در این پست&nbsp;به ضمیمه یک مقاله غنی و پربار ضمن معرّفی عرفان ایشان آرزوی موفقیّت و پیروزی برای ایشان داریم.</p> <p style="text-align: justify;"><span style="color: #0000ff;"><strong><span style="font-size: xx-small;">خوجه نفس</span></strong></span></p> <p align="center"> <table style="text-align: center; width: 456px; height: 161px;" border="2" cellspacing="2" cellpadding="2" bgcolor="#ead5e0"> <tbody> <tr> <td> <p><img src="http://www.blogfa.com/photo/r/rasekh63.jpg" alt="" /></p> <p><em><span style="color: #0000ff;">آقای محمّدصالح راسخ</span></em></p> </td> <td style="text-align: justify;"><span style="font-size: x-small;">محمد صالح راسخ هستم در سال 1963 در ولسوالی اندخوی ولایت فاریاب متولد شدم. در سال 1982 از دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه کابل فارغ شدم. تا سال 1992 در آن دانشگاه مصروف تدریس بودم. اکنون استاد داشگاه بلخ هستم و در راستای تحقیق در عرصه ادبیات و فرهنگ و تاریخ مصروف هستم. به زبانهای دری، ترکمنی و اوزبیکی مینویسم. تصمیم گرفتم که در این وئب لاگ برخی از نوشته های خویش را بگذارم تا شاگردان و علاقمندان از آن استفاده کرده و همچنین دوستان این نوشته ها را خوانده نظر دهند و مرا در رفع اشتباهات یاری رسانند.</span></td> </tr> </tbody> </table> </p> <p style="text-align: center;"><strong><span style="color: #0000ff;">اینگ قدیمگی ادبی یادگارلیکلر</span></strong></p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">ترکی خلقلرنینگ قدیمگی مدنی ایلدیزلری اوتمیش دورلرنینگ اینگ چقور قتلملریگه باریب تاقیلگه نی کبی، بدیعی سوز هنری هم قدیمی و اوزاق تاریخگه ایگه. قدیمی دورلردن باشلب انسان حس ـ تویغو لری، هیجانی و باشقه روحی حالت لرینی تورلی خیل شکل لرده افاده ایتیش لیاقتیگه ایگه بولگن خلقیمیز یره تگن بو بدیعی اثرلر بیزگه قدر محلی و یونان تاریخچی لری نینگ اثرلری آرقه لی همده &laquo;اوستا&raquo;، &laquo; بندهشن&raquo;<strong>،</strong> &laquo; دیوان اللغات الترک&raquo;<strong> </strong>سینگری یازمه منبع لر<strong> </strong>آرقه لی یتیب کیلگن. ...</p><p style="text-align: justify;">اورته آسیا خلقلری نینگ بعضی قهرمانچیلیک داستان لری نینگ قیسقه چه موضوعسی یونان تاریخچی لری نینگ اثرلریده (اینیقسه هیرودت تاریخیده) &nbsp;کیلگن. بو داستان لر &laquo;شیراق&raquo;، &laquo;توماریس&raquo;، &laquo;زرینه و سترانگیه&raquo;، &laquo;امارگ وسپریتره&raquo; و باشقه لر دیر. همده &laquo;الپامیش &raquo;، &laquo;اوغوز نامه&raquo;، &laquo;گوراوغلی&raquo;، &laquo;دده قورقوت&raquo; داستانلری ترکی داستان لری اره سیده غایوی ـ بدیعی جهت دن یتوک داستانلر دیر. بو داستانلر نینگ مضمونی اولرنینگ جوده قدیمی دورده یوزه گه کیلگه نیدن درک بیره دی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">بوندن علاوه قوشیق و لیریک شعرلر هم فولکلوری ادبیاتیمیزنینگ اینگ قدیمگی شکللریدن بولیب اونینگ ایلدیزلری جوده قدیمی زمانلرگه باریب تاقیله دی. اولرنینگ تاریخی، میلاد دن آلدینگی مینگ ییللیک لر بیلن باغلنگن بولیب، اورته آسیا خلق لری نینگ قدیمگی اجدادی نینگ یادگارلیکلری دیر. بوندای قوشیقلر میلادی11 نچی عصرده یشه ب ایجاد ایتگن محمود کاشغری نینگ &laquo;دیوان اللغات الترک&raquo; اثریده و باشقه اثرلرده کوپ کیلتیریلگن.&nbsp;</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">دیوان لغات الترک ده گی یادگارلیکلر ترکی خلق لر و قبیله لر نینگ تورلی شعری ژانرلر اثرلر ایجاد قیلگه نینی کورسته دی. لیریک تورده گی اثرلر محنت قوشیقلری ، قهرمانلیک قوشیقلری، موسم و مراسم قوشیقلری ، همده تربیتی شعرلر نینگ ایلک نمونه لری ، اخلاقی ـ تعلیمی شعرلر یره تیلگن، مقال و حکمتلی سوزلر وجود گه کیلگن. هربیر خلق اوز تیلی، ادبیاتی، اوتمیش تاریخی و فرهنگی بایلیکلری بیلن تیریک دیر. ترک خلقی بای معنوی فولکلوری گنجینه لر، همده یازمه ادبیات گه ایگه بویلیب کیلگن. یازمه یادگارلیکلریمیز هم اوزاق اوتمیشگه باریب تاقیله دی. قدیمگی ترکی تیل لریده یره تیلگن یازمه یادگارلیک لردن بیزگه چه اورخون ـ ینیسی یادگارلیکلری 5 ـ 8 عصرلرگه منسوب بولیب ، اولردن کول تگین، بیلکه قاآن، تونیوکوک قبر تاشلریگه اوییب یازیلگن متنلر، اینیقسه اهمیتلی دیر. اورخون ینیسی یازویدن بیر مونچه کیین راق وجودگه کیلگن اویغور یازویده ایسه تورلی خیل حجت لر بیلن بیرگه مانوی دینی کتاب لری و باشقه یادگارلیک لر سقله نیب قالگن. لیکن آیریم طبیعی، اجتماعی و سیاسی آفتلر سببلی اوزاق اوتمیشده گی یازمه یادگارلیکلریمیز کوپ راق قسمی بیزنینگ زمانیمیزگه چه یتیب کیلمه گن. اما بیزگه چه سقله نیب قالگن، ترکی خلقلرگه تیگیشلی اینگ قدیمی ادبی یادگارلیکلرنینگ اینگ مهم لریدن بیری &laquo; اورخون ـ ینیسی&raquo; یادگارلیکلری دیر. &nbsp;که بو جایده اولر باره ده معلومات بیره میز:</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl"><strong>* اورخون ـ ینیسی یادگارلیکلری:&nbsp;</strong>حاضرگی مغلستان ده جایلشگن اورخون دریاسی نینگ چپ تمانیدن تاپیلگن تاش، یغاچ و حیوان تیری لریده یازیب قالدیریلگن یازمه یادگارلیکلرینی &laquo;اورخون ـ ینیسی یادگارلیکلری&raquo; دیب مسمی قیلگنلر. قدیمگی ترک خاقانلیگی گه عاید بو قبر تاشلری، بویوملر، باشی کسیک هیکلچه لر و باشقه نیرسه لر میلادی 5 ـ 8&nbsp; نچی عصرلرده یره تیلگن ترکی خلقلر مدنیتیدن درک بیره دی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">ینیسی دریاسی حوزه سیده گی &laquo;رون یازوی&raquo; یادگارلیکلری 18 نچی عصرنینگ باشلریده روس خدمتچیسی &laquo;ریمیزوف&raquo; خبری و سونگره سویدنلیک افیسر &laquo;یاگن سترلینبرگ&raquo; و عالم &laquo; میسیر شمیدت&raquo; اثرلریده گی معلومات آرقه لی علم و فن گه معلوم بولگن ایدی. بیراق اوزاق وقت دوامیده عالملر بو یادگارلیکلرنی اوقیب انیقلشگه موفق بولمه دیلر. اون توقیزینچی عصر نینگ بیرینچی چارگیده &laquo; سیبیرسکی ویسنیک&raquo; (سایبریا خبرلری) مجله سیده &laquo;گریگوری سیپاسکی&raquo; نینگ ینیسی یادگارلیکلری حقیده مقاله سی باسیلدی. بو مقاله لاتین تیلیگه ترجمه قیلیندی. شوندای قیلیب، بو یادگارلیکلر حقیده معلومات کوپ مملکت لرنینگ عالم لریگه معلوم بولدی. لیکن تیکشریش و یازو اورگه نیش اقداملری نتیجه بیرمه دی، چونکه یادگارلیکلرنینگ رمزی آچیلمه دی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">میلادی 1889 نچی ییلده فینلند عالملری ینیسی یادگارلیکلری اطلسینی نشر ایتیب، بو یادگارلیکلر فینلند فرهنگی گه تعلقلی دیب تخمین قیلدیلر. بیراق فنلند عالملری نینگ تخمینی اوزاققه بارمه دی. اوشه 1889 نچی ییل ده روس سیاحی و یازوچیسی &laquo; ن. م. یدرینتسیف&raquo; مغلستان ده گی &laquo;کوشو ـ تسیدام&raquo; وادی سیده اورخون دریاسی بویلریده ینیسی یادگارلیکلری گه اوخشش جوده کوپ یادگارلیکلرنی تاپدی. &laquo;نامعلوم یازو&raquo; بیلن بیرگه آیریم متن لر چینی بیلگی لر بیلن چین تیلیده هم&nbsp; یازیلگن ایدی. بو حال یادگارلیکلر نینگ رمزی نی تاپیشگه خیلی یاردم بیردی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">1890 نچی ییلده &laquo;فین ـ اوگور&raquo; علمی جمعیتی اورخون دریاسی ساحه سیده باستان شناسلیک تحقیقات ایش ایوشتیردی. 1891 نچی ییلده ایسه روسیه علملر اکادیمسی &laquo; و.و. رادلوف&raquo; باشچیلیگیده بو ساحه گه کتته تحقیقاتی هیأت یوباردی. 1892 نچی ییلده بو ایککی تحقیقات نینگ ایش نتیجه سی ایککیته اطلس شکلیده نشر قیلیندی. اطلس لرده نامعلوم یازو یادگارلیکلری نینگ صورتی، اولر تاپیلگن جایلر نینگ پلانی و نقشه سی و باشقه لر کورستیلدی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">یادگارلیکنی بیرینچی بولیب دنمارکلیک عالم &laquo;ویلهلم تامسن&raquo; اوقیشگه موفق بولدی. او بو یادگارلیکلرنی اوقیشده، تورلی الفبالرگه سوینمه دی. برعکس بیرینچی دن، اول حرفلرنینگ اوز ارا نسبتی و اوخششلیک لرینی انیقلشگه کیریشدی. او بو یادگارلیکلرده بیربیریگه مانند حرفلر تورکومی و بیربیریگه مانند بولمه گن حرفلر تورکومی بارلیگینی انیقله دی. بو ایککیله تورکومده گی حرفلر آلدینگی و کیینگی قطار حرفلری بولسه کیره ک، بو خصوصیت ایسه ترکی تیللر گه خاص دیگن تخمینگه کیلدی. اونینگ تخمینی توغری چیقدی. او دستلب &laquo; تنگری&raquo; و &laquo;ترک&raquo; سوزلرینی اوقیب آلیشگه ایریشدی. 1893 نچی ییل نینگ25 نچی نوامبریده دیرلی برچه حرفلرنی انیقلب، یادگارلیکلرنینگ رمزینی آچدی. بو اره ده اکادمیک رادلوف هم اون بیش گه یقین حرفلرنی انیقلب آلگن ایدی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">بو الفبا &laquo;اورخون خطی&raquo; دیب یادلنه دی. بو الفبا ترک ملتیگه مخصوص بولگن خط دیر. بو الفبانی هونلر، کوک ترکلر، بوتون اورته آسیا ترکلری و اروپا ترکلری قوللنگن. بو الفبا 38 حرف دن عبارت بولیب تورت حرفی واول و قالگن 34 حرفی ایسه کانسونانت دیر. کانسونانت لرنی واول لر اوقیته دی. اورخون یازوی راست دن چپ گه یازیله دی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">و. و. رادلوف، ویلهلم تامسن نینگ و اوزی نینگ کشفیاتی گه ته ینیب، اورخون دریاسی اطرافیده تاپیلگ کتته یادگارلیکلر متنینی بیرینچی بولیب ترجمه قیلدی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">ن. م. یدرینتسیف تاپگن یادگارلیکلر ترک خاقانی بیلکه قاآن ماغیلیان (میلادی 734 ده وفات قیلگن) و اونینگ اوکه سی کول تگین (میلادی 732 ده وفات ایتگن) قبر تاشلریگه اوییب یازیلگن یادگارلیکلر ایکن. شو وقتدن باشلب ینیسی و اورخون دریالری اطرافیده گی یادگارلیکلر &laquo;اورخون ـ ینیسی یادگارلیکلری&raquo; دیب اتله باشله دی. شو بیلن بیرگه یادگارلیکلر یازوی &laquo;ترکی رون یازوی&raquo; دیب هم یوریتیلدی. چونکه عالملر قدیمگی جرمن، گوت و فین یازوی و باشقه یازولرنی تاپگنده هم، اولرنی رون یازوی ( یاشیرین و سرلی یازو) دیب نامله گن ایدیلر. ایندی بو اصطلاح اورخون ـ ینیسی یازویگه نسبتا هم قوللنیله باشله دی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">کیینچه لیک اورخون ـ ینیسی یازوی نینگ ینگی ینگی یادگارلیکلری تاپیلدی، اورگه نیلدی و انیقلندی. ن.م. یدرنیتسیف 1891 ییلده آنگین دریاسی اطرافیده ینگی یادگارلیکلر تاپدی. اکه ـ اوکه کیلیمنتس لر سیلینگا دریاسی اطرافیده ترک خاقانلری نینگ مصلحتچیسی تونیوکوک گه اتب یازیلگن، کتته یادگارلیکنی کشف قلدیلر. 1896 ـ 1897 نچی ییل لرده اولیا آتا (حاضرکی جمبول) شهری یقینیده تالاس دریاسی بوییده بیشینچی ـ آلتینچی عصرلرگه دایر بیشته تاش یادگارلیکلرنی، بولردن باشقه کوپ یادگارلیکلر، جمله دن کاغذ، چرم، یاغاچ و تورلی ایدیشلر گه یازیلگن یادگارلیکلر قولگه کریتیلدی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl"><strong>کول تگین و بیلکه قاآن یادگارلیکلری: </strong>آلدین آیتیب اوتگنمیزدیک، آلتینچی عصرنینگ اورته لریده آلتای، ییتی سوو مرکزی آسیا ده گی تورلی قبیله و خلقلر بیرله شیب، &laquo;ترک خاقانلیگی&raquo; دیب اتلگن دولت وجودگه کیلدی. بیراق بو دولت مرکزلشگن دولت بولمه ی، بلکه اون ته ترک قبیله سی نینگ فیدریشنی ایدی. ترک خاقانلیگیده گی قبیله و خلقلر اجتماعی ـ اقتصادی ترقیات نینگ تورلی باسقیچیده یشر ایدیلر. دهقانچیلیک بیلن شغللنوچی اوتراق اهالی بیلن بیرگه چارواچی کوچمنچی اهالی هم پدرسالارلیک شرایط ده یشر ایدی. دولت باشیده خاقان و خاقان زاده لرنینگ کینگاشی (قورولتای) تورر ایدی. شهزاده لر و بیوک سردارلر &laquo;یابغو&raquo;، قبیله باشلیق لری &laquo;بیک&raquo; و ییریک عملدارلر &laquo;تگین&raquo;، &laquo;شاد&raquo; و باشقه ناملر بیلن، اهالی ایسه &laquo;بودون&raquo; و یا &laquo;قره بودون&raquo; نامی بیلن یوریتیلر ایدی. ترک خاقانلیگی چین، بیزانس و باشقه مملکت لر بیلن سودا ـ ساتیق ده بولیب بو منطقه ده یگانه حاکم &laquo;دین&raquo; بولمه ی آسمان عبادتی، زردشتیزم، شامانیزم و باشقه آئین لر، همده اولرنینگ سینکریتیک شکلی ترقلگن ایدی. ترک خاقانلیگی نینگ سیاسی ـ اجتماعی وضعیتی، او منطقه ده یشیدیگان خلق نینگ رسم و رواجلری، عرف و عادت لری باره سیده چینی منبع لرده بیرار معلومات کیله دی. جمله دن چین ییل نامه سی &laquo;تن ـ شو&raquo; ده ترک لرنینگ کومیش مراسمی بوندای تعریفلنه دی: مرده بایلیکلری، جنگ ده مینگن آتی بیلن بیرگه کویدیریله دی. خاکی دفن قیلینیب، اولیک قنچه دشمننی اولدیرگن بولسه، اونینگ قبریگه شونچه تاش قوییله دی و اولیک نینگ صورتی ایشلنه دی، اونینگ قیلگن ایشلری اوییب یازیله دی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">اورخون ـ ینیسی یادگارلیکلری نینگ کوپی منه شوندای قبر تاشلری یادگارلیگی دیر. بولردن مغیلیان و خصوصا کول تگین قبر تاشلری جوده مهم دیر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">ماغیلیان سونگی ترک خاقان لریدن بیری بولیب، بیلکه قاآن (اولوغ خاقان) لقبینی آلگن. او جوده کوپ اوروشلر قیلیب ترک دولتی نینگ حدودینی انچه کینگیتیرگن و خیلی مستحکملشتیرگن کیشی دیر.&nbsp; بیتیک لرنینگ بیریده شوندای کیله دی: &laquo; تنگری، ترک اولوسی یشه سین دیب منی تختگه اولتیرغیزدی. ایگیدیک، ایچگیدیک و کیگیدیک نیرسه سی بولمه گن اولوسگه قاآن بولدیم. آته میز و اکه میز نینگ چیقارگن ترک اولوسی نینگ آتی سانی اونوتیلمه سین دیب اوکم کول تگین بیلن کیچه ـ کوندوز یاتمه ی چاپیب ایشله دیک.&raquo;</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">بیلکه قاآن نینگ اوروشلریده اونینگ اوکه سی &laquo;کول تگین&raquo; عجیب قهرمانلیکلر کورستگن. کول تگین میلادی 732 نچی&nbsp; ییلده اولگن. بیلگه قاآن اوکه سی کول تگین نینگ خاطره سیگه اونینگ قبر تاشیگه خط یازدیریب اونینگ قیلگن قهرمانچیلیک لری حقده سوز یوریتگن. شوندن سونگ بیلکه قاآن اوزی دولت نینگ حدودینی، قوشنی خلقلر بیلن بولگن دوستانه مناسبتی همده آلیب بارگن اروشلرنی و باشقه لرنی حکایه قیله دی. او اوزینی &laquo;کمبغل ایلنی بای ایتگن&raquo;، &laquo; آز سانلی خلقنی کوپیتیرگن&raquo; و &laquo;عدالتلی حکمران &raquo; صفت ده تصویرلیدی:</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">&laquo; یوق چیقای بودننیغ کوپ کوبارتدیم. چیقای بودننیغ بای قیلتیم، آز بودننیغ اوکوش قیلتیم.&raquo;</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">بو یازو ده، بیلکه قاآن نینگ شو سوزلریدن کیین ترک خاقانلیگی تاریخی، و اروشلر حقیده حکایه قیلینه دی. بیلکه قاآن دوریده گی واقعه لر بیانیده کول تگین نینگ فعالیتیگه کوپراق اورون بیریله دی. اونینگ دولتنی کینگیتیریش و مستحکملشده گی اوروشلری ده گی خدمتلری تصویرلنه دی. متن، کول تگین نینگ اولومی، ماتم مرثیه سی تصویری بیلن توگیدی. تورلی اولکه لردن تعزیه اوچون چاپارلر کیله دی. بو متن ده تورلی بدیعی تیل واسطه لری قوللنیله دی: &laquo; کول تگین یوق ارسار، کوپ اولتاچی ارتینگیز! اینیم کول تگین کره ک بولتی، اوزیم سیقسنتیم، کورور کوزیم کورمزتاگ، بلییب بیلگیم بیلمز تاگ بولتی، اوزیم سیقینتیماود تنگری یسر، کیسی اوغلی کوپ اولگالی تورومیس.&raquo;</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="color: #ff0000;">ترجمه سی:</span> اگر کول تگین بولمسه ایدی، همه نگیز هلاک بولر ایدینگیز. منینگ اینیم کول تگین اولدی، من قتتیق قیغوردیم. کورر کوزلریم کورمس بولدی. عقل و ادراکیم اوتمس بولیب قالدی. اوزیم قیغوردیم عمرنی کوک آسمان (خدا) تقسیم قیله دی. آدم باله سی اولیش اوچون توغیلگن.&raquo;</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">کول تگین قبر تاشی یازوی ترک خاقانلیگی دولتی نینگ اجتماعی ـ سیاسی حیاتی، قبیله و خلقلر نینگ عرف ـ عادت لری، تیلی و معلوم درجه ده بدیعی سوز صنعتی بیلن تانیشتیره دی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl"><strong>اورخون ـ ینیسی یادگارلیک لری نینگ اهمیتی: </strong>اورخون ـ ینیسی یازویده گی خاطره لر میلادی بیشینچی ـ سکزینچی عصرلرنینگ جوده قیمتلی یادگارلیکلری دیر. اولر قبر تاشلریگه اوییب یازیلگن تاریخ و مرثیه لردن، تورلی خیل حجت، تمغا، پول و باشقه لردن عبارت. تونیوکوک، اویوک ارخان، بارلیق، تووه و باشقه لرهم کول تگین و بیلکه قاآن یادگارلیک لری سینگری مهم یادگارلیکلر دیر. بولر آلتای دن مغولستانگه قدر چوزیلگن کینگ منطقه ده یشه گن ترکی خلقلر و قبیله لر تمانیدن یره تیلگن. متن لرده قیرغیز، اویغور، اوغوز و ینه بیرنیچه خلقلر نینگ و قبیله لر نینگ ناملری تیلگه آلینه دی. آیریم تاریخی شخصلر او یا بو نژادی قتلم گه منسوب کیشیلر صفتیده مجسم لنه دی. یادگارلیکلر نینگ تیلی بیر بیریدن بیر مونچه فرق قیله دی. شولر اساسیده آیریم یادگارلیکلرنی حاضرگی معلوم بیر تیل نینگ قدیمگی یادگارلیگی دیب آیتیش ممکن ایمس. و.و.رادلوف، ویلهلم تامسن و س.ی. مالوف ینیسی بوییده گی کوپچیلیک یادگارلیکلرنی قدیمگی قیرغیز تیلیگه منسوب دیب حسابله یدیلر. بیراق یادگارلیک لرنینگ همه سینی هم شو طریقه معلوم بیر خلققه منسوب دیب بولمه یدی، چونکه بو یادگارلیکلرنی یرتگن خلقلر و قبیله لر اوزاق تاریخی ترقیات دوامیده بیربیرلریگه چاتیشیب کیتدیلر، ماوراالنهر ده گی خوارزمیلر، سغدیلرو باشقه کوپ گینه خلقلر بیلن اره لشدیلر. ترکی تیل لر گروپی ده گی تیل لر ده سوزلشوچی کوپگینه خلقلر نینگ اساسی نژادی بنیادینی تشکیل قیله دیلر. آلتینچی ـ سکیزینچی عصرلرده ماوراالنهر ده ترکی تیل جوده یاییلدی. اورخون ـ ینیسی یادگارلیکلریگه خاص سوز بایلیگی و گرامری شکل لرنی قیرغیز، اویغور، تووه، ترکمن، اوزبیک و باشقه ترکی تیل لرده کوریش ممکن. شونگه کوره، س.ی. مالوف تاکیدله گنیدیک، بو یادگارلیکلر کوپچیلیک ترکی تیللر تاریخینی اورگه نیشده مشترک بیر منبع صفتیده اهمیتلی دیر. شو جهتدن قره گنده، حاضرگی اوزبیک تیلی نینگ ایلدیزلرینی هم اورخون ـ ینیسی یادگارلیکلریده کوریش ممکن. اورخون ـ ینیسی یازوی بیلن سغد یازوی اورته سیده معلوم اوخششلیکلر بار. شونگه کوره اورخون ینیسی یازوی نینگ وجودگه کیلیشیده اوندن ایلگری پیدا بولگن، سغد یازوی نینگ تأثیری بولگن دیب حسابلش ممکن.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">اورخون ـ ینیسی یادگارلیکلری تیل و یازو یادگارلیکلری بولیشی بیلن بیرگه، تاریخی منبع هم دیر. بو یادگارلیکلر بیشینچی ـ سکیزینچی عصرلرده اجتماعی ـ اقتصادی حیاتنی اورگنیشده قیمتلی موضوع و معلومات بیره دی، تورلی ترکی زبان خلقلر و قبیله لر نینگ عرف و عادت لری اعتقادی و باشقه لر بیلن تانیشتیره دی. اورخون ـ ینیسی یادگارلیکلری نینگ معلوم بدیعی قیمتی هم بار. اولرده کوپ گینه شعری مصرع لر بولیشی بیلن بیرگه، بعضی نثری پارچه لرهم شعر کبی جرنگلیدی. تورلی تاریخی واقعه لر بیانیده آیریم لوحه لر بیرمونچه بدیعی اسلوب ده تصویرلنه دی، بدیعی تیل واسطه لری قوللنه دی. آینیقسه قبر تاشلریده گی مرثیه لرنینگ بدیعی اهمیتی کوپ راق، اولر آرقه لی بیر وفات ایتگن کیشی نینگ معلوم پورتریتی بیلن، ماتم توتوچیلرنینگ روحی ایچکی کیچینمه لری بیلن تانیشه میز. شونگه کوره س.ی. مالوف بیشینچی عصر ینیسی یادگارلیکلری نی &laquo;قبرستان شعرلری&raquo; دیب اته دی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">ای.و. ستیبلوا اوز تدقیقاتینی &laquo;سکیزینچی عصر لرده ترکی شعر&raquo; دیب نامله دی. قیزیلچیر (ینیسی حوزه سی) دن تاپیلگن بیر یادگارلیکده قوییده گی لرنی اوقیمیز:</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">&laquo; ایلیم، قانیم سیزه بوقمه دیم. کون ای ایزیدیم اییته!</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">قرداشیم کونیم ییته ادیریلتیم، سیزیمه اوز کوموش بودونوم ییته ادیریلتیم. ارارده مینده بوقمه دیم، قیرق یاشیمده ادیریلدیم. اوچین کولوغ تیریگ اوغلی بن کولوغ توغان بن.&raquo;</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="color: #ff0000;">ترجمه سی:</span> منینگ دولتیم و منینگ خانیم! من سیزلردن لذت کورمه دیم. هیهات من قویاشنی و آینی سیزمه یدیگان بولیب قالدیم.&nbsp;منینگ دوستلریم و منینگ قرینداشلریم! هیهات من (سیزلردن) اوزاقله شیب، اوز کوموش خلقیم دن ییراقلاشدیم، اوز قهرمانلیک شجاعتیم دن لذت لنه آلمادیم. قیرق یاشیمده اولدیم.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">بوسطرلر &laquo;دیوان لغات الترک&raquo; مرثیه لریگه جودا یقین بولیب دیوانده گی ادبی یادگارلیکلر بیلن اورخون ـ ینیسی یادگارلیکلری نینگ معلوم علاقه سی بارلیگینی کورسته دی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">بیلگه قاآن، کول تگین و تونیوکوک قبرتاشلریدن باشقه بیر نیچه باشقه قبر تاشلری هم ترکی تیل ده یازیلگن که بولردن عبارت دیر:</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">1ـ&nbsp; آنگین کتیبه سی ـ&nbsp; بو کتیبه اول ایککینچی کوک ترک دولتی نینگ مؤسسی ایلتریش خاقان یا اونینگ ملکه سی ایل بیلگه خاتون گه یازیلگن دیب فکر قیلنگن ایدی، اما سونگ معلوم بولگن که بو کتیبه بیلکه قاآن نینگ &laquo;آلپ ایلتمیش&raquo; دیگن سپهسالار نینگ افتخاریگه قوییلگن دیر. بو سردار میلادی 731 نچی ییلده وفات ایتگن. بو کتیبه آنگین شهری نینگ 180 کیلومترلیگی ده یرلشگن دیر. کتیبه ییگریمه سطر دن عبارت بولیب، راست دن چپ گه یازیلگن دیر بو یادگارلیک بیر قنچه تیل گه ترجمه هم قیلینگن.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">2 ـ کولی چور کتیبه سی : بو کتیبه نی پولندلیک عالم پروفیسور کاتویچ اولان باتور نینگ یقینیده &laquo;ایخی خوشاتو &raquo; دیگن جایدن تاپیب و اونینگ متنینی پروفیسور سامایلویچ نینگ همکارلیگیده چاپ قیلگن. محقق لر &laquo;کولی چور&raquo; نی هم 731 نچی ییل ده اولگن سردارلر نینگ بیری دیب تخمین قیله دیلر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">3 ـ مایون چور کتیبه سی : بو کتیبه نی فنلندلیک عالم گ. رمستید 1909 ییلده سیلینگا دریاسی اطرافیدن کشف قیلیب و اونینگ متنینی 1913 ییلده فنلندی تیلگه ترجمه ایتیب نشر قیلدی. محقق لرنینگ تخمینی گه کوره بو کتیبه میلادی 759 ییلده قبر نینگ اوستیگه قوییلیب دیر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">بو اثرلردن باشقه اویغور خطیده بولگن ترکی تیلیده یازیلگن بیرار متن لر لر هم تاپیلیب دیر که بولردن عبارت دیر:</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">1 ـ <strong>مانوی لرنینگ توبه نامه سی </strong>: بو قدیمی اثر هم ترکی تیلیگه یازیلیب، اوچ نسخه سی موجود دیر. لیننگراد نسخه سی تورفان یقینیده گی آستانه دن و برلین نسخه سی هم تورفاندن تاپیلگن دیر. اما لندن نسخه سی مانوی خط ده یازیلگن دیر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">2 ـ <strong>آلتون یاروق</strong> : بو اثر اصلیده سانسگریت تیلیده یازیلیب ترکی تیلیگه ترجمه قیلینگن دیر. اونینگ مکمل آتی &laquo;&nbsp; آلتون اونگلوک یروق یلتیریکلیغ قاپده کوتریلمیش نام ایلیگی&raquo; ( آلتون رنگلی نور تاولنه دیگن همه دن بویوک بولگن کتاب تاجداری) بولیب، بودایی دینیگه منسوب کتاب لردن دیر. بو کتابنی سینگقو سیلی توتونگ دیگن کیشی میلادی اونینچی عصرده بیش بالیق ده یازگن دیر. بو کتاب نینگ اونگه یقین نسخه سی دنیا کتابخانه لریده موجود دیر. بو رساله نینگ متنینی مالوف 1917 نچی ییلده و رادلوف 1930 ییلده ترجمه قیلیب چاپ ایتگن لر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">3 ـ <strong>سکیز یوکمک</strong> : بو اثرهم ترکی تیلیده بولیب بیر نسخه سی تورفاندن تاپیلیب دیر و ترک عالمی گ. رحمتی 1934 نچی ییلده &laquo;تورفان ترکی متن لری &raquo; سلسله سی ده اونی چاپ قیلگن دیر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl"><strong>تعبیرنامه: </strong>تعبیرنامه میلادی توقیزینچی (هجری تورتینچی) عصر یادگارلیگی بولیب، بو اثر تاشگه ایمس، کاغذگه یازیلگن رون یازوی دیر. تعبیرنامه ترکی خلقلر یازمه یادگارلیکلری اره سیده بیزگچه معلوم بولگن کاغذ ده یازیلگن ایلک اثر دیر. بعضی یرلرده بو اثر &laquo;فالنامه&raquo; و &laquo; ایرق&raquo; نامی بیلن هم قید قیلینه دی. بو یازو یوز صفحه چه کیله دیگان کتابگه یازیلگن. اونی &laquo;ایورل شتین&raquo; دیگن باستان شناس چین نینگ &laquo; تون هوانگ&raquo; دیگن شهری نینگ &laquo;بودانینگ مینگ تشیگی &raquo; دیگن معبد نینگ خادم لری نینگ آلدیدن آلیب لندن گه کیلتیردی. تعبیر نامه نی ویلهلم تامسن انگلیس تیلیگه، س.ی. مالوف ایسه روس تیلی گه ترجمه قیلگنلر. تعبیرنامه س.ی. مالوف ترجمه سیده آلتمیش بولک یا (104 ) سطردن عبارت دیر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">تعبیرنامه ده توش و اونینگ تعبیری، توش کوریش حالت لری، تعبیر ایتیش اصول لری و شرط لری بیان قیلینه دی. بو اثر ده توش تورلری، یوز بیریش وقتی، توش نینگ یوز بیریش ـ &nbsp;بیرمسلیگی کبی مساله لر اوز عکسینی تاپگن. تعبیر نامه تورموش نینگ تورلی کورینش لرینی اوزیچه تعبیر قیله دیگان بیر اثر دیر. بو کتاب بیزگه اوشه دور ترکی زبان خلق لری نینگ معنوی ایجاد نمونه سی و بدیعی تیل منبعی صفتیده مهم دیر. تعبیرنامه ده تورموش نینگ تورلی ـ تومن لوحه لری تصویرلنه دی و اولر گه مولف نینگ تعبیری، مناسبتی بیان قیلینه دی. مثلا بیرینچی لوحه نی آلیب کوره یلیک:</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">تان سی من. یرین کیچه آلتون اورگین اوزا اولوروپن. مانگلایورمن. انچه بیلینگ لر: ادگو اول!</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">معنی سی :تان سی من. یاروغ کیچه آلتون اورین اوزره اولور من، قوانورمن. انچه بیلینگ یخشی بول!</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">اوشبو پارچه ده بیرینچی کیلگن سوز &laquo;تان ـ سی &raquo; چین خاقانی نینگ آتی. او اوزی نینگ کیملیگینی بیلدیریب، سونگره کیچه و کوندوز (یاروغ،کیچه) آلتین اورین اوزره اولتیرگه نینی آیته دی. اوزی نینگ قواناق حالتده ایکه نینی بیلدیره دی. بو یخشیلیک، ایزگولیک نشانه سی دیر (اوشه دورده کیشیلرنینگ توشونچه سیده حکمران لرنی کوریش، یخشیلیک علامتی بولگن).</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">ایکیینچی پارچه: آله آتلیغ یول تنگری من. یرین کیچه اشورمن. اوترو اکی آیلیغ کیششی اوغلین سوقوشمیش. کیشی قورقمیش. قورقمه! تیمیش. قوت بیرگای من تیمیش. انچه بیلینگ: ادگو اول!</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">معنی سی: آله آتلی یول تنگری من. یریم کیچه آشرمن. اوترو ده ایکی آیلیک کیشی اوغلینی اوچرتمیش، کیشی قورقمیش. قورقمه! دیمیش، قوت بیرگای من دیمیش. انچه بیلینگ ایزگو بول!</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">آیریم اورین لرده بیرار واقعه حکایت قیلینه دی. مولف اولردن نتیجه چیقریب مصلحت بیره دی. او واقعه لر، ایکی کوچ نینگ توقنه شووی، حیات ده یوز بیره دیگن تورلی ـ تومن حادثه لردن عبارت دیر. مثلا نامقبول حادثه گه اساس بولگن بیر واقعه اییق (خرس) بیلن تونگوز نینگ اوچره شووی دیر. بوندن عموما اوروش و دشمنلیکنی قره لاوچی نتیجه چیقاریله دی:</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">ادیغلی تونغورلی ارت اوزه سوقوشمیش ارمیش، ادیغنیغ قرنی یاریلمیش، تونغوز نیغ اذیغی سینمیش، تیر. انچه بیلینگ: یبلاق اول!</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">معنی سی : اییق تونغوز بیلن اورشگن ایمیش، اییق نینگ قرنی یاریلمیش. تونغوزنینگ آذیق تیشی سینمیش دیر. انچه بیلینگ: یمان بول!</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">کیلتیریلگن مثال لردن کورینیب توریبدی که &laquo;تعبیرنامه&raquo; معلوم مقصدگه خدمت قیله دیگان، حیات حادثه لریدن چیقاریلگن نتیجه لر ییغیندیسی دیر. اونینگ مضمونی تورموش بیلن قتتیق باغلنگن. اگرچه آیریم لوحه لر خرافاتی اوصافگه ایگه بولسه هم، اساسا واقعی حیات کورینیش لرینی اوز ایچیگه آله دی. نتیجه و خلاصه لر عبرت انگیز رمزی مضمونگه ایگه. تیل جهتی دن بو اثر حاضرگی ترکی تیل لر لغت توزیلیشیگه کیرگن کوپگینه سوز وافاده لردن تشکیل تاپگن. شو جهت دن هم او حاضرگی ترکی تیل لر، شو جمله دن اوزبیک تیلیگه یقین توره دی.</p> <p style="text-align: center;" dir="rtl"><span style="color: #0000ff;"><strong>اسلام دن سونگی ترک دولت لری </strong><strong></strong></span></p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl"><strong>قره خانیلر امپراطورلیگی</strong></p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">قره خانیلر امپراطورلیگی اسلام دینی ظهور قیلغاندن سونگ تشکیل تاپگن ترکی دولت لر نینگ بیری، دییب حسابله نیلسه هم بو سلسله او منطقه ده اسلام دینی یاییلمسدن آلدین هم بار ایدی. پروفیسور &laquo;زکی ولیدی طوغان&raquo; نینگ یازیشیچه اولرنینگ محلی دولت لری بولیب، قره خانیلر نینگ پادشاه لری: &laquo;بیلگانچیق قاغان&raquo; (226 هـ. 840 م) و &raquo;تافغاج قاغان&raquo; (380 &zwnj;هـ. 893 م) اولردن مشهور راغی ایدی. میلادی توقیزینچی عصر (هجری اوچینچی) گه کلیب، ترکلر نینگ ایچیده اسلام دینی یاییلیب، اولر نینگ بیر بولگی تبلیغ یولیدن دسته جمعی صورتده اسلام دینی نی قبول قیله دیلر. ابن اثیر نینگ کورستیشیچه، ایکی یوز مینگ اویلیک کتته اهالی، شو وقتلر اسلام دینی گه مشرف بولغانلر. بو مسلمان ترکلر گه &laquo; ترکمان&raquo; دیب آت بیرگنلر.&nbsp; منبع لرنینگ آیتیشیچه، ابوالحسن محمد کلماتی دیگن کیشی اؤزی نینگ تبلیغی ایشلری بیلن اولر نینگ اسلام دینی گه مشرف بولیشیگه سبب بوله دی و 350 نچی ییلی اولرنینگ اره سیده وفات ایته دی. مأخذ لرنینگ یازیشیچه، قره خانیلر نینگ باشلیغی ستوق بغرا خان (اسلامی آتی عبدالکریم) 344 نچی ییل ده&nbsp; اوز قبیله سی و اونگه بیرلشگن ترک قبیله لری بیرلیگیده اسلام دینینی قبول قیلیب، باشغه کافر ترک لر بیلن مبارزه گه باشلایدی. اره دن کوپ اوتمه ی بغرا خان زمانیده قره خانیلر دولتی ایکی غه بولینه دی: بیرینچی دولت نینگ پایتختی بلاساغون ده و ایکینچی دولت نینگ پایتختی ایسه طراز ده، کیینچه لیک کاشغر ده بولگن.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">عبدالکریم ساتوق بغرا خان (315 ـ 344 هـ) تقریبا ییگریمه ییل حکمرانلیق قیلغاندن سونگ وفات قیله دی. قره خانیلر سلاله سی &nbsp;هجری 607 هـ (1210م) ییلگه چه قریب اوچ عصر حکمرانلیک قیلسه هم اولرنینگ تاریخی باره ده معلومات انچه دقیق ایمس.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">قره خانیلر دولتی نینگ چیگره سی کاشغردن آمودریا غه چه چوزیلگن شرقی ترکستان نینگ بیر قسمی، تاشکنت، یتی سو، فرغانه و قدیمگی سغد منطقه سینی اوز ایچیگه آلر ایدی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">قره خانی لرنینگ اینگ قدرتلی پادشاه لری شهاب الدوله هارون بغرا خان ثانی (بخارا فاتحی)، یوسف قدر خان، خضر خان بن تاپقاج، شرف الدوله ارسلان خان، تمغاج خان ابراهیم و باشقه لر ایدی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">بو سلسله دن 27 کیشی پادشاه لیق قیلگن و آخرگی پادشاه لری ایسه مستقل حکومت قیلمه ی، بلکه سلجوقیلر قره ماغی ده بولگنلر. قره خانیلر پادشاه لری فرهنگ سیور و ادب دوست کیشیلر بولگه نی اوچون اولرنینگ درباریده اون لرچه شاعر و فاضل و عالم لر یشه گن دیر. جمله دن یوسف خاص حاجب، احمد یوگنکی، عمعق بخارایی، رشیدی سمرقندی،... و باشه لر شولرنینگ درباریده بولیب خدمت قیلگنلر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl"><strong>غزنویلر امپراطورلیگی</strong></p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">سامانیلر دولتی نینگ سپهسالاری آلپتگین 350 نچی یلده سامانی پادشاهی عبدالملک نینگ اوغلینی تختگه اولترغیزیش اوچون وزیر &laquo;عتبی&raquo; بیلن مخالفت تاپیب، بخارانی تشلب مملکت نینگ جنوب تمانیگه کیله دی. او غزنه گه باریب او شهرنی ابوبکر لاویک دن آلیب351 ییلده(962 &nbsp;میلادی) سلطنت اساسینی قویه دی. اول وفات ایتگندن سونگ اوغلی ابراهیم (352 ـ 355 ) حکومت گه اولتیره دی. سونگ آلپتگین نینگ بلخ ده گی حاکمی ـ بلکاتگین، 362 ییلگه چه حکومت باشیده قاله دی. اوندن سونگ بوری تگین تختگه چیقه دی، اما اونینگ لیاقتسیزلیغیدن اهالی ینه &laquo;لویک&raquo; خانیدانیدن غزنه گه کیلیب حکومت قیلیشنی ایسته گن چاغیده، سبکتگین اؤزی نینگ لیاقت و ایش بلرمانلیگیدن بو حادثه نی دفع ایتیب 366 نچی ییلی غزنی گه حاکم بوله دی. اول قدرتنی قولگه آلیشی بیلن غزنی دولتی رواج تاپیب او غزنی اطرافیده بست، رخج و سیستاننی آلیب، مشهور یازوچی و عالم ابوالفتح بستی نی اوزیگه دبیر قیلیب تعیین ایتدی. سونگ کابلگه حمله قیلیب برهمن شاه لرنی شرق تمانغه سوریب چیقاردی. شوندای قیلیب تخار، بلخ و بلوچستاننی قولگه کیریتیب آمودریا قیرغاغلریدن نیشاپور گه چه بولگن مملکتنی قوردی. او ییگریمه ایککی ییل حکومت قیلیب 387&nbsp; ده وفات قیلدی. اوندن سونگ اوغلی سلطان محمود غزنوی دنیا نینگ اینگ مشهور پادشاه لری نینگ بیری بولدی. محمود قدرتنی قولگه آلگندن فتوحات گه باشلادی. اول جوزجان، غور،&nbsp; مرو، سرخس، خوارزم ولایت لرینی اوز قلمرویگه قوشیب، نیچه بار هندوستانگه هجوم قیلدی. سلطان محمود هندوستان گه قیلغان یوریش لریده فقط گینه اسلامی جهاد توسیده بولگن لیکنی و اسلام دینینی رواجلنتیریش مقصدیده بولگه نینی&nbsp; اسلام مورخ لری بیان قیله دیلر.&nbsp; ابن خلکان نینگ یازیشیچه سلطان هر ییل هند گه غزات اوچون باریشنی اوز ذمه سیگه فرض قیلگن ایدی. سلطان محمود 392 نچی یلی شمالی هندوستانگه هجوم قیلیب اونینگ پادشاهسی جیپال نی اسیر آله دی. سونگی ییل لرده سلطان محمود پنجاب، ملتان، ویهند، متهورا، کشمیر، قنوچ، سومنات، گجرات، و دهلی نی باسیب آله دی. همده سلطان فارس ولایتینی فتح قیلیب آل زیار و آل بویه حکومتینی آغداریب اوز مملکتیگه قوشدی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">سلطان نینگ درباری عالملر، ادیبلر وهنرمندلرنینگ تکیه گاهی بولیب، او شولرنی تشویق و حمایت قیلر ایدی. منبع لرنینگ یازیشیچه سلطان محمود نینگ درباریده 400 دن آرتیق شاعر و یازوچی بولگن. او اوشبو شاعرلر اوستی بیلن و اولرگه بیره دیگن کتته انعام لری بیلن اوزینی عالمگه تانیتدی. آربری نینگ اشاره سیگه قره گنده، سلطان محمود و مسعود نینگ دربارلری عباسی لر بیلن یقین مناسبت ده بولیشی اوچون او دورده علم وهنر عرب تیلی تاثیری آستیده یشنه دی. بوندای تاثیرلر تصنع و تفنن یولی بیلن ادبیات گه کریتیلدی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">ترکی شعر بو دورده ترکی خلقلر یشه گن اولکه لرده کویلنگن بولسه، اما غزنوی لر قلمروی ده هم ترکی شعر تانیلگنلیگی گه اشاره لر بار. منوچهری نینگ بیر بیتی بو سوزنینگ گواهی دیر:</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; به راه ترکی مانا که خوبتر گویی&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; تو شعر ترکی برخوان مرا و شعر غزی</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">سلطان محمود و مسعود و باشقه شهزاده لر دربار ده و اوی لریده و هم عسکر لر بیلن ترکی تیلیده سوزلشر ایدیلر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">سلطان محمود دن سونگ، اوغلی سلطان مسعود پادشاه بولدی. بو کیشی نظامی تکنیک لرده ماهر کیشی بولسه هم، سیاست و اداره ایشلریده بیوک غزنویلر امپراطورلیگینی اداره قیلیشده ضعیف عمل قیلدی، او کرکتر جهتدن هم خودخواه، عیاش و تجمل پرست کیشی ایدی.&nbsp; سلطان مسعودنینگ ینه بیر کته اشتباه سی دولت نینگ مهم ارکانی بولگن مجرب امیر و سپه سالارلرنی اولدیریشی و رعیت دن کوپ مقدارده مالیه و سالیق آلیشی ایدی. نتیجه ده او مرو نینگ یقینیده سلجوقلردن شکست اییب، غزنوی امپراطورلیگی نینگ غربی و شمالی قسملری سلجوقلر قولیگه توشتی و بیر آز مدتدن سونگ اوزی نینگ عسکرلری طرفیدن اولدیریلدی. سلطان مسعود دن سونگ سلطان مودود تختگه اولتیردی، او هجری 441 ـ (میلادی &nbsp;1049) ییلده وفات ایته دی. اونینگ اولیشی بیلن پایتختده پادشاه گردشلر باشلانه دی و آخرده سلطان محمود نینگ اوغلی عبدالرشید مملکتنی بوندای بحراندن قوتقازیش اوچون میدانگه چیقیب تختنی ایگلله یدی، عبدالرشید سلجوقلرنی خراساندن چیقاریشنی ایسله یدی و شو باعثدن سلطان مودود نینگ کییاوی بولگن طغرل دیگن سالارنی کمکگه چقیره دی، او کوپ لشکر جمعلب غزنه کیلگنده اونگه قرشی کودتا قیلیب، سلطاننی قتل قیله دی و اوزی تختگه اولتیره دی. اما او هم قرق کوندن کیین اولدیریلیب اورنیغه مسعود نینگ اوغلی فرخزاد 444 ییلی پادشاه بوله دی.&nbsp; او یتتی ییل پادشاه لیق تختیده اولتیریب و 451 ییل ده وفات قیله دی.&nbsp; اوندان کیین اوکه سی ابراهیم بن مسعود (451 ـ 492) اوزاق سلطنت قیله دی. او سلجوقلر بیلن صلح قیلیب، قولدن کیتگن ولایتلر : تخارستان، بلخ، مرو، نیشاپور و هراتنی رسما سلجوقلرگه تاپشورادی. او هندوستان ده فتوحات قیلیشش پلانینی طرح قیلسه هم بیر نیچه یوریش لریده فقط گینه بیر نیچه قلعه نی فتح قیله دی و خلاص. او 492&nbsp; ییلده وفات ایته دی. اونینگ اولیشی بیلن غزنوی لر دولتی ینه هم ضعیف له شه دی. تا که بهرام شاه زمانیده بو دولت سلطان سنجر نینگ تحت الحمایه سیگه اوته دی. بهرام شاه نینگ اوغلی خسروشاه غزنوی لرنینگ آخیرگی پادشاه سی ایدی، او سلجوقلر نینگ حمله لریگه چیده آلمه ی لاهور نی پایتخت قیلیب، هندوستان نینگ بیر چتیده حکومت قیلدی و آخر هم غوریلر هند تمانگه یوریش قیلگنلریده غزنوی لرنینگ آخرگی قالدیقلرینی اورته دن کوتره دیلر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl"><strong>سلجوقیلر امپراطورلیگی</strong></p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">سلجوقلر سلاله سی قدیمی اوغوز لرگه (ترکمنلرگه) منسوب دیر. اوغوزلر ترکلرنینگ قدیمی قبیله لریدن بولیب، اولرنینگ نامی اورخون کتیبه لریده &laquo;توققیز اوغوز&raquo; دیب یادله نه دی. اگر میلادی سککیزینچی عصرده، فرغانه ده قارلیقلر کوچلی بولگن بولسه لر، شاش ده اوغوزلر اوستونلیک قیلدیلر. ابن حوقل نینگ یازیشیچه اسلام دینینی قبول قیلگن مینگ گه یقین ترک عایله سی &nbsp;شرقدن فاراب، و شاشگه یقین حاضرگی چمکنت نینگ جنوب غربی گه کوچیب کیلگنلر. بو ترکلر سیر دریانینگ اونگ قرغاغیده یشه گن اوغوزلر بولسه کیره ک. اونینچی عصر نینگ بیرینچی یریمیده یشه گن طاهر مروزی نینگ یازیشیچه، اوغوزلر اسلام دینی یاییلغان ولایت لر بیلن قوشنی بولگن لریدن کیین اولرنینگ بیر قسمی اسلام دینینی قبول قیلدیلر و &laquo;ترکمن&raquo; دیب آیتیله باشلادیلر. اسلام دینینی قبول قیلمه گن اوغوزلر بیلن اولر اورته سیده دشمنلیک باشله نه دی. اوغوزلر اره سیده مسلمانلر سانی آرتیب باریشدن اولر هم کوچله نیب باشلیدی. مسلمان اوغوزلر، کافر اوغوزلردن اوستون چیقیب، اولرنی خوارزم دن قبچاق لر یشیدیگان تمانگه سوریب چیقردیلر. حدود العالم نینگ کورسه تیشیچه، اوغوزلرنینگ هر بیر قبیله سیده بیر باشلیق بولیب، اولرنینگ نااتفاقلیگیگه دلالت بیره دی. سرکشلیک و اوز اختیاریده بولیشلیک اوزاق زماندن بیری اولرنینگ صفت لری ایدی. اورخون کتیبه سیده تکرار تکرار توققیز اوغوزلر گه اشاره بولگن. باشقه ترکی خلقلر میلادی اونینچی عصر ده اوزلرینی قراخانیلر اتحادیه سیگه قوشگن بولسه لر، اولر بو اتحادیه گه قوشیلمه ی و سیاسی جهت دن پراگنده حالده یشر ایدیلر. اولرنینگ خاقانلری بولمه ی بلکه باشلیق لری &laquo;یبغو&raquo; دیب اته لر ایدی. محمود کاشغری اوغوزلرنینگ ییگریمه تورت قبیله سینینگ آتلرینی ذکر قیلیب، اولرنینگ ایچیده قنیق قیبیله سی باشقه لرگه کوره سیاسی ـ اجتماعی جهت دن مهم نقش اینه گه نینی یازه دی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">دقاق یا تقاق سلجوقلر خاندانی نینگ جد اعلی سی، اوشبو قانیق قبیله سی نینگ باتور کیشیسی بولغانیدن اونگه &laquo;تیمور یالیغ&raquo; دیر ایدیلر. &laquo; اخبارالدوله سلجوقیه&raquo; مولفی نینگ یازیشیچه اوغوزلر خانی &laquo;دقاق&raquo; مسلمان مملکتلرگه یوریش قیلیشگه قارشی بولگن و یبغو درباریده خدمت قیلگن. اونینگ اوغلی &laquo;سلجوق&raquo; هم یبغو خدمتیده بولیب &laquo;سوباشی&raquo; منصبیگه ایگه ایدی. سوباشی عرب منبع لریده قائد الجیش ترجمه قیلینگن. یبغو اؤز خاتونینی نینگ اغواسیگه بنا اونینگ نظامی قدرتیدن خوف قلیب، اونی اورته دن کوترماقچی بوله دی. سلجوق هم اوز جانینی قوتقازیش اوچون یوز کیشیدن عبارت بولگن اؤز عایله سی و نوکرلرینی، مال لرینی آلیب سیردریا بوییده گی جند گه قاچیب کیله دی و اوشه جایده مسکن توته دی. او هجری 382 نچی ییلده (میلادی 992 ) همه افرادی بیلن مسلمان بولیب، سامانیلر خدمتیده بوله دی، سامانیلر اولرگه بخارانینگ &laquo;نور&raquo; دیگن جاییده اولتیریشنی اجازه بیره دیلر.&nbsp; و زمان کیچیشی بیلن او یرده اوغوزلرنینگ سانی کوپه ییب کتته کوچگه ایگه بوله دیلر. سلجوق نینگ اوغیل لری ارسلان اسرائیل، میکائیل و موسی اول سامانیلر خدمتیده سونگ قراخانیلر بیلن ائتلاف قیله دیلر.&nbsp; اما اولر قراخانیلر حکمرانی علی تگین بیلن مخالفت تاپیب، سلطان محمود غزنوی دن خراسانگه کیلیشنس سورایدیلر و او ایسه اولرنی مرو و سرخس، ابیورد و نسا &nbsp;اطرافلریده مسکن توتیشلرینی اجازه بیره دی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">سلجوقیلر سلطان مسعود زمانیده خراسانده کتته قدرت گه ایگه بولیب، طغرل بیک و چغری بیک سرکرده لیگیده 432 نچی ییلده (میلادی 1040) سلطاننی مرو نینگ یقینیده &laquo;داندانقان&raquo; چولیده شکست بیریب، اوشبو اوشبو اوروش میدانیده طغرل بیک نی پادشاه تعیینله دیلر. شوندای قیلیب سلجوقیلر امپراتورلیگی تشکیل بولدی و اولر فتوحات گه باشلب، غزنویلردن باسیب آلینگن سرزمینلر سلجوقلر خاندانی نینگ اعضالریگه تقسیم بولدی: ایران نینگ شمال و شمال غربی طغرل بیک گه، خراسان چغری بیکگه، هرات و سیستان ولایت لری موسی گه بیریلدی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">طغرل بیک سلجوق دولتی نینگ مؤسسی ( 429 ـ 455 هـ.) ایران نینگ همه یرلرینی فتح قیلیب، بیوک دولت قوردی. اونینگ نامی 447 نچی ییلده بغداد خطبه ده اوقیلدی و اونینگ آتیگه سکه نشر ایتیلدی. او بغداد خلافتینی، فاطمی لر خطریدن قوتقاریب 454 نچی ییلده خلیفه القائم بالله نینگ همشیره سی بیلن اویلندی. طغرل بیک 455 نچی ییلده وفات اتیب اونینگ اورنیگه چغری بیک نینگ اوغلی آلپ ارسلان (455ـ 465 هجری) پادشاه بولدی. او سلجوقلرنینگ کوچلی پادشاه لریدن بیری بولیب، سلطنتی نینگ باشلریده ختلان، چغانیان و هرات نی تصرف قیلیب، اوندن کیین بیزینطیه لیکلرنی کیچیک آسیادن آرقه گه سوردی و او یرده اسلام دینینی یایراتدی. &nbsp;آلپ ارسلان نینگ تاریخده مهم واقعه لریدن بیری 463 نچی ییلده &nbsp;شرقی روم امپراتوری دیوجانس رومانوس نینگ ایککی یوز مینگ لیک لشکرینی شکست بیریشی دیر. او 465 نچی ییلده ماورالنهر گه یوریش قیلیش ده زخمی بولیب وفات ایته دی. اونی &laquo;مرو&raquo; گه کیلتیریب دفن قیله دیلر. اوندن کیین اوغلی ملکشاه اون سککیز یاشیده تختگه اولتیره دی. سلجوق دولتی، اونینگ زمانیده اینگ بلند درجه گه کوتریلدی. ملکشاه زمانیده فرهنگ و هنر و ادبیات اوسیب، مملکت اقتصادی جهت دن انکشاف تاپدی. بو انکشاف ده اونینگ تدبیرلی وزیری نظام الملک کتته نقش اوینادی. اونینگ زمانیده&nbsp; بخارا، سمرقند، ترکستان و کاشغر فتح قیلیندی. مورخلرنینگ آیتیشیچه، هیچقچان سلجوقلر دولتی بو درجه گه کوتریلمه گن و اونده گی شان و شوکت هیچ بیر پادشاه گه میسر بولمه گن. شرقده چین حدودیدن باشلب آق دنگیزگه چه، جنوب دن یمن نینگ عدن شهریگه چه ملکشاه نامیگه خطبه اوقیلر ایدی. 485 ییلده ملکشاه وفات ایتدی. اونینگ اولیشی بیلن سلجوقلرنینگ هم آلتون عصری توگپ، دولت نینگ توشگونلیگی بیلن برابر ینه قیلیچ سوغوریش دوری باشلندی. ملکشاه نینگ تورت اوغلی : برکیاروق، سنجر، محمد، و محمود مشهور ایدی. ملکشاه وفاتیدن سونگ، سلجوق خاندانی نینگ بیر نیچه شهزاده لری تخت و تاجنی ایگللش اوچون تلشگه باشله دیلر و آخرده 487 نچی ییلده برکیاروق بن ملکشاه تخت گه اولتیردی. اما او بیر نیچه دفعه عمکی لری تتش و ارسلان ارغون، اکه سی سنجر و اوکه لری محمد و محمود بیلن اوروشلر قیلدی. 490 نچی ییلی برکیاروق اکه سی سنجر بیلن کیلیشیب خراسانگه سنجرنی پادشاه قیلدی.&nbsp; شو ییلدن باشلب سلطان سنجر خراسان ده مستقل پادشاه صفتده حکمرانلیک قیله باشله دی. همده اوشبو ییل، خوارزم ده قطب الدین محمد بن انوشتگین خوارزمشاه لر دولتیگه اساس سالیب، شوندای قیلیب سلجوقیلرگه ینه بیر حریف پیدا بولدی. &nbsp;497 نچی ییلده برکیاروق بیلن محمد نینگ اورته سیده بیش مرتبه اوروش بولدی. نتیجه ده سلجوق دولتی ضعیف له شیب، مملکت ده گی امنیت و آسایشته لیک بوزیلیب شهرلر تالان قیلیندی. بولرنینگ کورشلری بیش ییل دوام قیلدی و آخرده عقللیک کیشیلر ایککی تماندن اورته گه کیریب اولرنی یراشتیریب صلح اورناتدیلر. اما بو هم وقتینچه ایدی، چونکه کیله سی ییل (498 هجـ.) ده برکیاروق 25 یاشیده وفات ایتدی. برکیاروق نینگ سلطنتی اون ایککی ییل و تورت آی ایدی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">برکیاروق وفاتیدن کیین، اونینگ بیش یشر اوغلی ملکشاه نی تختگه اولترغیزدیلر، اما او بیر آیدن کیین عزل قیلینیب، عادتگه کوره کور قیلیندی و محمد بن ملکشاه پادشاه بولدی. بو پادشاه اون اوچ ییل ایران و عراق ده فروانروالیق قیلدی. او اسماعیلیه لر باشلیغی عبدالملک بن عطاش نینگ قوزغالانینی باستیریب و اؤزینی اولدیردی. سلطان محمد 511 نچی ییلده وفات ایتدی. اوندن کیین 512 نچی ییلی، اوغلی محمود پادشاه بوله دی، شو ییل بغداد ده المسترشد هم خلیفه بولدی. سلطان محمود 513 نچی ییلده اکه سی سلطان سنجر بیلن اورش قیلیب ینگیله دی. سلطان سنجر اونینگ یاشلیگیگه رحمی کیلیب، اونی عفو قیله دی و ینه عراق تختیگه اولتیرغیزه دی. شو ییلدن باشلب، عراق سلجوقلری سلطان سنجرنینگ تحت الحمایه سیگه اوته دیلر. محمود 521 نچی ییلده خلیفه بیلن اوروش قیلیب، اونی مغلوب قیله دی و آخر ده صلح توزیب بغدادنی کول ـ پارچه بولیشدن ساقلب قاله دی. سلطان محمد ملایم، سخی کیشی بولیب، رعیت مالیگه طمعکار بولمه گن پادشاه ایدی. سلطنتی نینگ آخریده خزینه سی بوشب، اقتصادی جهت دن مضیقه ده ایدی. اون ایککی ییل و توقییز آی پادشاهلیک قیلیب ییگریمه ییتی یاشیده 525 ییلده وفات ایته دی. اوندن کیین اوغلی سلطان مسعود عراق و ایران ده پادشاه بولیب، عمه کیسی سلطان سنجر و برادرزاده سی داود بیلن بیر قنچه کورشلر آلیب باردی. اونینگ دوریده ایککی نفر بغداد خلیفه لری المستظهر و اونینگ اوغلی الراشد اسماعیلیه تروریست لری طرفیدن اولدیریلدی. اوندن کیین سلطان، المقتضی (530- 555) &nbsp;نی بغداد خلیفه سی قیلیب تعیینلیدی. سلطان محمد 547 نچی ییلده وفات ایتدی. اونینگ اولیشی بیلن سلجوقیلر دولتی عراق و ایرانده ضعیفلشدی. اما بو زمانده خراسان و ماوراالنهر ده سلطان سنجر قوت بیلن سلطنت قیلر ایدی. او آلتمیش بیر ییل خراسان و ماوراالنهر ده حکمرانلیک قیلیب، نامی خراسان، ماوراالنهر، فارس، عراق، شام و حجاز منبرلریده خطبه گه کریتیلگن ایدی. سلطان سنجر سلطنتی نینگ آخریده بیرنچی دن قره ختایلیکلر پادشاهسی &laquo;گور خان&raquo; و کیین بلخ ده گی اوغوزلردن شکست اییب، اؤزی اسیر بولیب، لشکری پراگنده و خزانه سی چور بولدی. اول اسارت دن قوتیلگن دن سونگ پایتختی مروگه قایتیب باردی، اما دولتینی مستحکملب بیلمه ی، خراب بولگن مرونی کوریب تیز اره ده وفات ایتدی. شوندای قیلیب، سلطان سنجرنینگ اولیشی بیلن سلجوقلر امپراتورلیگی بو منطقه ده اورته دن کیتیب، بیر کیچیک آسیا ده (حاضرگی ترکیه ده ) دوام ایتدی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl"><strong>قاراختایلر دولتی</strong></p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">آلتینچی هجری عصرنینگ یریمیده مانچوریا و شمالی چین اولکه لری ده یشه یدیگان سریق پوست ترکلردن بولغان بیر قوم (قره ختایلیکلر) شرقی ترکستانده (کاشغر وختن ده) بویوک دولت قوردیلر. بو دولت نینگ چیگه ره سی غربده سیردریا، شرقده اسیه مغلستان منطقه لریگه چوزیلگن ایدی. مورخ لر قره ختای لرنی جنوبی مانچوریا اولکه سی نینگ اهالی سیدن ایکن لیکلرینی، اولر ایسه چین منبع لریده تورتینچی میلادی عصردن باشلب موجود ایکنلیک لرینی بیان ایته دیلر. دیمک اسلام دینی ظهور قیلمسدین آلدین اوزاق زمانلرده هم بو طایفه لر بار ایدیلر. بعضی منبع لرده&nbsp; قره ختایلرنی مغل لر بیلن تانگوت لر قوشیلیش لریدن وجودگه کیلگن دیب کورسته دیلر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">هر حالده بولرنینگ بیرینچی خان لری &laquo;تای تسو&raquo; (304 ـ 315 | 916 ـ 926م ) ییل لرده حکم سورگندیر. اونینگ جانشین لری شمالی چیننی استیلا قیلیب اوز لریگه &laquo; لیائو&raquo; عنوانینی بیرگنلر. بولر بودا و کنفسیوس دینی نینگ پیرولری ایدیلر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">قره ختایلیکلر اوز یورتلریدن غرب گه سیلجیشلرینی آلتینچی عصرنینگ بیرینچی چارگیده (میلادی 12 عصر) شرقی ترکستان گه قرب باشله دیلر. بو دورده چین ده &laquo;سونگ&raquo; سلاله سی (394 ـ 521 هجری | میلادی 690 ـ 1127 ) ضعیفله شیب، نیچه دفعه قره ختایلیکلردن مغلوب بولیب اولرگه باج تولر ایدی. بو زمانده قره خانیلر دولتی هم ضعیفله شیب قالگن ایدی. قره ختایلیکلر پادشاسی &laquo;گورخان&raquo; فرغانه، شاش، زرافشان و قشقه دریا منطقه لریگه هجوم ایتیب، هجری 531 نچی ییلده قره خانیلر پادشاهسی سلطان محمودنی مغلوب قیلیب کتته غلبه قازاندی و آخرده باج آلیشگه موافقه قیلیب قره خانیلر بیلن صلح قیلدی. اما بو صلح اوزاق دوام قیلمه دی، 536 نچی ییلده قره ختایلیکلر ینه قره خانیلر منطقه سیگه باستیریب کیردیلر. بو دفعه سلجوقیلر پادشاسی سلطان سنجر قره خانیلر نینگ حمایه سی اوچون اوروشگه کیردی، اما بو ایککی سلطان هم اولردن مغلوب بولیب، قره ختایلیکلر بیرینچی دن سمرقندنی و کیین بخارانی باسیب آله دیلر. گورخان 537 هجری نچی ییلگه چه ماوراالنهر ده قاله دی.&nbsp; قره ختایلیکلر ماوراالنهر گه مستقر بولگندن کیین تقریبا سکسان ییل بو اولکه ده حکم سوردیلر. بعضی مورخ لرنینگ یازیشیچه قره ختایلیک لر 560 نچی ییلده حاضرگی افغانستان نینگ شمالی قسمی حتی بلخ و اندخوی نی هم تالان قیلگن ایدیلر. بو سلسله نی آخر هجری 607 نچی ییلده سلطان علاء الدین محمد خوارزمشاه اورته دن کیتدیردی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl"><strong>خوارزمشاهیلر دولتی</strong></p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">غزنویلر دولتی ضعیف له شیب بارایاتگان پیت ده خراسانده ینگی باشقه بیر ترک دولتی میدانغه چیقدی، بولر خوارزمشاهیلر ایدی. خوارزمشاهیلر سلاله سی نینگ موسسی انوشتگین غرچه و.و.بارتولد نینگ یازیشیچه سلجوقیلر امیرلریدن بیلگی تگین نینگ قلی ایدی. بیلگی تگین اونی غرجستاندن ساتیب آلگن لیگی اوچون اوگه &laquo;غرچه&raquo; لقبینی بیردی. بیلگی تگین بو قلینی ملکشاه نینگ درباریگه کیلتورگن دن سونگ، بو جایده او جوده تیز اره ده یوکسک مقام لرگه کوترلیب &laquo;طشتدار&raquo; وظیفه سیگه تعیین بولدی. اوشه وقت خوارزمنی اداره قیلیش هم شو دیوان وظیفه لری دایره سیگه کیرر ایدی. سلجوقیلر دوریده آیریم ولایت لر سلطان نینگپدیوان لری تمانیدن بیریله دیگان یارلیقلری اساسیده اداره قیلینه دیگان بولدی. ملکشاه هم خوارزمنی انوشتگین اداره قیلیشینی خواهلر ایدی. شوندای قیلیب انوشتگین ظشتدارلر دیوانیدن توریب خوارزمنی باشقه ریشگه دوام بیردی. او 490 هـ. میلادی 1096 ییلده خوارزمشاه عنوانیگه سزاوار بولدی. منه شو چاغدن باشلب انوشتگین وارث لری هر قچان سلجوقیلر ضعیف لشگن چاغیده اؤزلری نی مستقل دییب بیلر ایدیلر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">خوارزمشاه لر دولتی ترکستان و ماوراالنهر، همده حاضرگی افغانستان و قسما ایران منطقه لرینی اؤز ایچیگه آلیب، ترک ایدیلر.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">انوشتگین وفاتیدن کیین اوغلی قطب الدین محمد اورنیگه اولتیردی. او یخشی تربیه آلگن ادیب و علم سیور کیشی ایدی. عالی همت لیغیدن برکیاروق اونگه خوارزمشاه لقبینی بیردی، سلطان سنجر هم اونی تائیدلب اونگه خوارزم و انینگ تیوارک اطراف لرینی بیردی. او سلطان سنجر بیلن یخشی مناسبت ده بولیب اونینگ محبتینی قازانگن ایدی.</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">خوارزمنی مستقل دولتگه آیلنتیریش گه آچیقدن آچیق اینتیلگن بیرینچی کیشی انوشتگین نینگ نبیره سی آتسیز بولیب، او هم سلطان سنجر سلطه سیدن چیقیشگه اینتیلدی و هم کافر ترکمن لر و قفچاق لر بیلن اوروشیب، سیردریا ایته گیده گی جند و مانگقیشلاق منطقه لرینی اوز قلمروی گه قوشدی. سونگ اول سلطان سنجر بیلن گاه منازعه حالت ده و گاه صلح قیلیب، سلطان سنجر بلخ ده اسیر بولگندن کیین او قلمروینی کینگایتیره دی. آتسز خوارزمشاه 551 ییلی وفات ایته دی. اونینگ اورنیگه اوغلی ایل ارسلان تختگه اولتیره دی. اونینگ زمانیده ماوراالنهر و خراسان کوپ آغیر وضعیت ده ایدی. غزلر سلجوق دولتینی ییققندن سونگ دولت توزیب بیلمه ی مملکتنی خراب قیلدیلر. بو دورده قره خانیلر ضعیف له شیب اونینگ اورنیگه قره ختای دولتی وجودگه کیلگن ایدی. ایل ارسلان بیرینچی قدم ده خوارزمنی گور خان گه باج تولشدن قوتغازیشگه حرکت قیلگن بولسه هم موفق بوله آلمه دی. 568 نچی ییلده قره ختایلیکلر خوارزمگه باستیریب کیرگنده ایل ارسلان وفات اتدی. سونگ اونینگ اوغلی تکش خوارزم تختیگه چیقدی. او جدی آتسیزنینگ بیوک خوارزم مستقل دولتینی قوریش سیاستینی دوام بیریب مرو، نیشاپور و ری نی اشغال ایتیب، سلجوقلر نینگ آخیرقی پادشاه سی طغرل بن ارسلان شاه نی مغلوب قیلیب کتته مملکت قوردی و عباسیلر بیلن قوشنی بولدی. بو خوارزمشاه دولتی نینگ شرق قسمیده گی قره ختایلر بیلن علاقه سینی یخشی سقلب، اولرگه باج تولشگه تعهد قیلیب، شو بیلن دولتینی شرقی تماندن تینچ قیلیب، تازه وجود گه کیلگن غوریلر سلاله سی بیلن رقابت قیلدی. او 596 ییلده وفات ایتیب، اورنیگه سلطان علاءالدین محمد خوارزمشاه بولدی. بو پادشاه خوارزمشاه لرنینگ اینگ کوچلی و مقتدر فرمانرواسی ایدی، اونگه بولگن امکانیت کمدن کم پادشاه لرگه نصیب بولگن. اونینگ دولتی شرقده گی دولت لرنینگ اینگ کوچلی سی بولیب و کوپ سانلیک قشون گه ایگه ایدی. اونینگ زمانیده خوارزم دولتی نینگ حدودی هندوستاندن دشت قفچاققه چه،&nbsp; چین حدودیدن اورال بحیره سیگه چه یاییلگن ایدی. محمد خوارزمشاه ماوراالنهر نی ایگلله ب قره ختای لر قشونینی مغلوب ایتیب، اولرنینگ باش قوماندانی &laquo;تیانغو&raquo; نی اسیر قیلدی. &nbsp;شو غلبه لر دن سونگ خوارزمشاه رسمی فرمانلریده اؤزینی &laquo;اسکندر ثانی&raquo; دیب، تکبر قیله باشلادی. او بیر قنچه سیاسی اشتباه لر قیلیب، هم بغداد خلیفه سی بیلن و هم تازه کوچ گه ایگه بولگن مغل لر خانی &laquo;چنگیز خان&raquo; بیلن رقابت گه باشله دی و اؤز قولی بیلن چنگیز خان نینگ شرق تمانگه حمله قیلیشی گه سبب بولدی و مغل لر یوریش قیلگنده اؤزی نینگ کتته امکانیتی دن استفاده قیلالمه ی، شکست اییب، دولتی سقوط قیلدی و ماوراالنهر، خراسان و ایران مغل لر استیلاسی نینگ آستیده قالدی. محمد خوارزمشاه اولگن دن سونگ کتته اوغلی جلال الدین منگبرنی مغل لر گه قرشی ییل لرچه مردانه کوراش آلیب باردی، ولی آلدینگی امکانیت لر بولمه گنی اوچون مغل لرنی اولکه چیقه ریشگه موفق بولالمای اوهم قفقاز منطقه سیده اولدیریلدی. اونینگ وفاتی بیلن خوارزمشاه لر دولتی اورته دن کیتدی.&nbsp;</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">نوشته شده توسط:&nbsp;<a href="http://rasekh63.blogfa.com/" target="_blank">محمد صالح راسخ&nbsp;</a></p> http://hojanepes.persianblog.ir/post/429 خوجه نفس http://comments.persianblog.ir/?blogID=544&postID=4169805 tag:Persianblog.ir,2003:blog-544.post-4169805 Thu, 04 Feb 2010 04:22:34 GMT <table style="text-align: center; width: 481px; height: 213px;" border="2" cellspacing="2" cellpadding="2" bgcolor="#ffffcc"> <tbody> <tr> <td> <p><img src="http://www.tcanada.ca/resim/magtymguly.jpg" alt="مختومقلی فراغی" width="128" height="164" /></p> <p><em><span style="color: #0000ff;">مختومقلی فراغی</span></em></p> </td> <td style="text-align: justify;">با مقایسه اشعار حکیم تیلیم خان و مختومقلی فراغی اگر نتوانیم اثبات کنیم که تیلیم خان اشعار مختومقلی را مطالعه نموده و بر آنها نظیره نوشته است، به طور قطع می توانیم بگوییم که هر دو از یک فرهنگ مشترک متأثر گشته اند. یکی از محققان معاصر در این مورد مینویسد: &rdquo; رد پای سه شاعر بزرگ ترک در شعر تیلیم&zwnj;خان دیده می&zwnj;شود. این سه شاعر عبارتند از یوسف خاص حاجب سراینده منظومه قوتادغو بیلیگ، خواجه احمد یسوی و سید عمادالدین نسیمی. ...</td> </tr> </tbody> </table> <p align="justify">مدتها بود به دنبال فرصتی بودم تا دیوان حضرت مختومقلی[۱], شاعر بزرگ ترکمن, را که سال ۸۶ در نمایشگاه کتاب تهران از غرفه انتشارات مختومقلی فراغی گرگان تهیه کرده بودم مطالعه نمایم. تا اینکه در مهرماه ۸۷ فرصت مسافرتی ایجاد شد تا در سواحل زیبای دریای خزر و دیار مختومقلی تفألی براین دیوان محترم بزنم. تفأل از آن جهت که امکان مطالعه عمیق آن دیوان پربار در چند روز میسر نمی باشد.&nbsp;&hellip;</p><p style="text-align: justify;">اولین چیزی که با دیدن دریای خزر توجه مرا جلب نمود، نام آن و اهمیتی که این دریا برای جهان ترک دارد بود. گذشته از نام دریا که برگرفته از نام قوم ترک خزر می باشد، این دریا دنیای ترک و فرهنگ آن را به دو قسمت شرقی و غربی نیز تقسیم می کند. چنانچه روایت قهرمان اساطیری ترکها، کوراوغلو، به دو روایت شرق و غرب دریای خزر نقل شده است (در روایت غربی به نام کوراوغلو و در روایت شرقی به نام گوراوغلو معروف می باشد)[۲]. از پنج کشور حاشیه این دریا ۳ کشور دارای زبان رسمی ترکی(آذربایجان، ترکمنستان، قزاقستان) و در دو کشور دیگر (ایران و روسیه) در حاشیه این دریا ترکها و ترکمنها زندگی می&shy;کنند. و نیز در سواحل غیرترک نشین ایرانی این دریا نیز به نامهایی نظیر خزرآباد، چیلک، کلاچای و &hellip; که منشأ ترکی دارند برخورد می نماییم.</p> <p style="text-align: justify;">مطالعه دیوان مختومقلی، گویی دیوان تیلیم خان را مطالعه می کنیم: حکمت ها، پندها، جهان بینی و از همه مهم تر ارادت هر دو شاعر به امام علی علیه السلام.</p> <p style="text-align: right;">مختومقلی:</p> <p style="text-align: right;">قادر جبار سندن دیلاگیم کاندر</p> <p style="text-align: right;">سن منی نامرده محتاج ائیله مه</p> <p style="text-align: right;">ساغ گؤزوم سول گؤزه محتاج ائیله مه(ص ۵۲۰ و ۵۲۱)</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان:</p> <p style="text-align: right;">باریلاها بودور سندن دیلگیم</p> <p style="text-align: right;">اؤزویدن اؤزگه یه محتاج ائیله مه</p> <p style="text-align: right;">&hellip;<br />بو گؤزو او گؤزه محتاج ائیله مه(حکیم تیلیم خان۲-آرشیو)</p> <p style="text-align: right;">مختومقلی:</p> <p style="text-align: right;">نامرد کؤفریسیندن اولسام گئچمزمن</p> <p style="text-align: right;">کروان بولسام حلال ایشدن قاچمازمن</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان:</p> <p style="text-align: right;">نامرد کؤرپوسوندن گئچمه, گیر سئله</p> <p style="text-align: right;">اگر پوْلدان گئچمک یوٍز آساند اوْلا(حکیم تیلیم خان دیوانی ۱ ینجی جیلد-ص۸۲)</p> <p style="text-align: right;">و بو بیتی شاه اسماعیل خطائی له ده توتوشدورماق اولار:</p> <p style="text-align: right;">شاه اسماعیل خطائی:</p> <p style="text-align: right;">گئچمه نامرد کؤپروسوندن قوی آپارسین سئل سنی</p> <p style="text-align: right;">یاتما توٍلکو کؤلگه سینده قوی یئسین آسلان سنی</p> <p style="text-align: right;">مختومقلی:</p> <p style="text-align: right;">بلبلم آه و زار چکیب</p> <p style="text-align: right;">تازه گلزاردن آیریلدیم</p> <p style="text-align: right;">گؤزدن قانلی یاشیم تؤکوب</p> <p style="text-align: right;">اول سوار یاردان آیریلدیم( دیوان مختومقلی ص۲۱۱)</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان:</p> <p style="text-align: right;">بوٍلبول تک افغان ائیلرم</p> <p style="text-align: right;">من او گوٍلزاردن آیریلدیم</p> <p style="text-align: right;">اؤلدورور بو غملر منی</p> <p style="text-align: right;">اوْ ماه روخساردان آیریلدیم (تیلیم خان ۱ ص ۱۹۵)</p> <p style="text-align: right;">مختومقولو:</p> <p style="text-align: right;">اون ایکی امام بیری بیریندن سرور</p> <p style="text-align: right;">یئدی ولی یاران دوتوب مددبر</p> <p style="text-align: right;">مشهد قارا بابایا شیث پیغمبر</p> <p style="text-align: right;">حسن حسین شاه-مردان شفا بر(ص ۹۸)</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان:</p> <p style="text-align: right;">حسن و حسین دیر چشمیم چراغی</p> <p style="text-align: right;">حضرت محمد میندی بوراقی</p> <p style="text-align: right;">آغام علی کوثر اوٍستونده ساقی</p> <p style="text-align: right;">معراجین یولونا روان دییه رلر(حکیم تیلیم خان۲-آرشیو)</p> <p style="text-align: right;">مختومقولو:</p> <p style="text-align: right;">قرداش و آتا آنامدان</p> <p style="text-align: right;">آیریله شیب دوغانیمدان</p> <p style="text-align: right;">جدا دوشوب ائل یوردومدان</p> <p style="text-align: right;">مسافر ائیلادینگ منی(ص ۱۰۶)</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان:</p> <p style="text-align: right;">ازلیندن اؤز ائلیمده دورمادیم</p> <p style="text-align: right;">اؤز ائلیمین من قدرینی بیلمه دیم</p> <p style="text-align: right;">آیدان ایلدن نازلی یاری گؤرمه دیم</p> <p style="text-align: right;">قورخوم بودور حسرت گئدم گورا من(حکیم تیلیم خان۲-آرشیو)</p> <p style="text-align: right;">مختومقولو:</p> <p style="text-align: right;">اللی مینگ ییل دوران سوران بنی جان</p> <p style="text-align: right;">دونیادا قالمادی بیربه بیر گئتدی</p> <p style="text-align: right;">یوز ییگیرمی قرن فرزند گتیره ن</p> <p style="text-align: right;">آدم حوا بیله سربه سر گئتدی</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان:</p> <p style="text-align: right;">چرخ-ی گردون بیر حقه باز فلک دیر</p> <p style="text-align: right;">هئچ کیمینن سازیگاری اولمادی</p> <p style="text-align: right;">چوخ کیشی لر گلدی گئتدی دونیادان</p> <p style="text-align: right;">چوخ کیمسه لر ایشین باشا وارمادی (حکیم تیلیم خان۲-آرشیو)</p> <p style="text-align: right;">مختومقولو:</p> <p style="text-align: right;">ای یارانلار مسلمانلار</p> <p style="text-align: right;">گورینگ بو حکم-داوری</p> <p style="text-align: right;">که مسجدده اولتورمیشدی</p> <p style="text-align: right;">بیر گون مرتضی علی(ص ۱۴۹)</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان:</p> <p style="text-align: right;">قبول اولسون مومنلرین دیلگی</p> <p style="text-align: right;">آغام علی او مردلرین کؤمگی</p> <p style="text-align: right;">حسن حسین یئر و گؤگون دیرگی</p> <p style="text-align: right;">گؤیلوم ایستر زین العبانی گؤرم (حکیم تیلیم خان۲-آرشیو)</p> <p style="text-align: right;">مختومقولو:</p> <p style="text-align: right;">منم دئیه ن قوچ ایگیده</p> <p style="text-align: right;">بیر مناسب یار گرکدیر</p> <p style="text-align: right;">عرب آت یوولی ییگیده</p> <p style="text-align: right;">آلماز ذوالفقار گرکدیر(ص ۱۷۶)</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان:</p> <p style="text-align: right;">تیلیم, شاگیردلیکدن وورماگینان دم</p> <p style="text-align: right;">چوْخلاری لاف ائدر کی: من اوستادم</p> <p style="text-align: right;">کلب اوْلوب قاپیدان گؤتورمه قدم</p> <p style="text-align: right;">اوستاد علی کیمی شیر- نر گرک(حکیم تیلیم خان دیوانی۱ ص۴۵)</p> <p style="text-align: right;">مختومقولو(جیغالی):</p> <p style="text-align: right;">کونگلار کوشکینده خیالینگ خانی</p> <p style="text-align: right;">اولاد-هنکاره منگزار حکملی</p> <p style="text-align: right;">عاشق چکر نالانی</p> <p style="text-align: right;">یاسه سالار لالانی(ص ۱۹۴)</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان:</p> <p style="text-align: right;">صحیفة عشقین درسین آلانلار</p> <p style="text-align: right;">ختم ائدر بیر به بیر آیاسین گؤزلر</p> <p style="text-align: right;">عاشیق آیاسین گؤزلر</p> <p style="text-align: right;">اوْخور آیاسین گؤزلر(تیلیم خان ص۲۱۴)</p> <p style="text-align: right;">مختومقولو:</p> <p style="text-align: right;">منگلی خانم قولون دیشلاب</p> <p style="text-align: right;">بیزدن که اویات ایلایور(ص ۲۰۳)</p> <p style="text-align: right;">یا</p> <p style="text-align: right;">منگلی جانه اوت سالار</p> <p style="text-align: right;">اووی جسمیمده قالار</p> <p style="text-align: right;">مختومقولو اویالار</p> <p style="text-align: right;">منینگ صاحب جمالیم(ص ۲۴۶)</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان:</p> <p style="text-align: right;">داد آغالار یاردان اؤترو</p> <p style="text-align: right;">بی قرارام موٍسلمانلار!</p> <p style="text-align: right;">صاباح- صاباح یوْللار اوٍسته-</p> <p style="text-align: right;">اینتیظارام موٍسلمانلار!(تیلیم خان۱ ص ۱۷۵)</p> <p style="text-align: right;">مختومقولو:</p> <p style="text-align: right;">ای یارانلار مسلمانلار</p> <p style="text-align: right;">جبرده بولمه لی اولدی</p> <p style="text-align: right;">نئچه زحمت چکن جانلار</p> <p style="text-align: right;">جفانی گورمه لی اولدی(ص ۲۳۰)</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان:</p> <p style="text-align: right;">گؤیول نئجه آغلامازسن</p> <p style="text-align: right;">جانانیم گئتمه لی اوْلدو</p> <p style="text-align: right;">دان یئلی نامه گتیرمز</p> <p style="text-align: right;">غوربته یئتمه لی اوْلدو(تیلیم خان۱ص۲۰۶)</p> <p style="text-align: right;">مختومقولو:</p> <p style="text-align: right;">آدم اوغلو آواره دور عاصی دور</p> <p style="text-align: right;">بیر سوز دئسنگ یاخشی اره بسیدور</p> <p style="text-align: right;">آلقیشی کوب آلسانگ ایشینگ اونگ بولار(ص ۳۱۵)</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان:</p> <p style="text-align: right;">آدام اوْغلو جبری, گلمز حئسابا</p> <p style="text-align: right;">میراثخورلار اوٍچون دوٍشر عذابا</p> <p style="text-align: right;">حریص لر بایقودور, دوٍنیا خارابا</p> <p style="text-align: right;">بایقو اوچوب گئدر ویرانا قالار(تیلیم خان۱ ص۱۰۸)</p> <p style="text-align: right;">جیحون بیله بحر-خزر آراسی</p> <p style="text-align: right;">چول اوستوندن اوسر یئلی تورکمنینگ</p> <p style="text-align: right;">گل غنچه سی قره گوزیم قره سی</p> <p style="text-align: right;">قره داغدان اینر سئلی تورکمنینگ(ص ۲۲۵)</p> <p style="text-align: justify;" dir="rtl">از این نمونه اشعار می توان در دوانین مختومقلی و تیلیم خان به وفور یافت که شباهت های زیادی در مضمون و لغات دارند. طبق الگوهای شعری آشیق ها، در اشعار مختومقلی &ldquo;دئییشمه&rdquo;های وی با دولت محمد آزادی را می توان با دئییشمه های تیلیم خان و آوالی غیبعلی، مباحثه زمین و آسمان و &ldquo;مباحثه مؤو و قویون&rdquo; اشعار به صورت سوال-جواب در شعر تیلیم خان تطبیق نمود. البته در ادبیات ترکی دئییشمه (مشاعره) جایگاه خاص خود را دارد مانند: دئییشمه های &ldquo;خسته قاسیم و لزگی احمد, &ldquo;دده یادگار و آشیق رضا بهاری&rdquo; و &hellip;.</p> <p style="text-align: justify;">با مقایسه اشعار حکیم تیلیم خان و مختومقلی فراغی اگر نتوانیم اثبات کنیم که تیلیم خان اشعار مختومقلی را مطالعه نموده و بر آنها نظیره نوشته است، به طور قطع می توانیم بگوییم که هر دو از یک فرهنگ مشترک متأثر گشته اند. یکی از محققان معاصر در این مورد مینویسد: &rdquo; رد پای سه شاعر بزرگ ترک در شعر تیلیم&zwnj;خان دیده می&zwnj;شود. این سه شاعر عبارتند از یوسف خاص حاجب سراینده منظومه قوتادغو بیلیگ، خواجه احمد یسوی و سید عمادالدین نسیمی. مختومقلی رگه&zwnj;هایی از عرفان و سوز یسوی را در خود دارد اما شعر تیلیم&zwnj;خان و خسته&zwnj;قاسم بیشتر برشی از زندگی مردمان عادی هستند که به مقتضای جوانی گناه می&zwnj;کنند و عاشق می&zwnj;شوند و سپس تائب و رستگار می&zwnj;گردند، غرور جوانی و ضعف پیری و بعد از آن مسئله مرگ و پرسش نکیر منکر، اگر چه از نظر کمی ادامه خواجه احمد یسوی است و لیکن دیگر شهود عرفانی در وی راه ندارد. البته این مسئله طبیعی است چرا که چند قرن قبل از تیلیم&zwnj;خان و خسته&zwnj;قاسم شعر عرفانی از شرق رفته بود و دیگر در شعر فارسی هم از شعر عرفانی به آن معنا که در عطار و مولانا وجود دارد خبری نبود.&rdquo; (یادنامه حکیم تیلیم خان صص ۹۶-۹۰- مقاله سیبی میان دو آینه-سید حیدر بیات)</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان در اشعار خود به تورکمن و تورکمان بودن خود اشاره نموده و اصالت خود را تورکمن یا تورکمان می&shy;داند:</p> <p style="text-align: right;">تیلیم خان اصلی تورکمانام</p> <p style="text-align: right;">حق گوناهدان ائیله سین بوش</p> <p style="text-align: right;">یا:</p> <p style="text-align: right;">بو تورکمن تیلیمین غوغالی باشین</p> <p style="text-align: right;">آخیر سالار مین بلایه گؤزلرین</p> <p style="text-align: justify;">هر چند بنا بر نظر مرحوم پروفسورمحمدتقی زهتابی ملت تورکمن غیر از تورکمانی است که تیلیم خان خود را منسوب به آن می داند و تورکمانی که تیلیم خان از آن یاد می کند طایفه ای از ترکها بوده و امروزه در مناطقی نظیر شهر کرکوک عراق نیز زندگی می کنند و زبانشان ترکی آذربایجانی است در حالی که ترکمن ها در کشور جمهوری ترکمنستان و مناطق و استانهای خراسان شمالی و گلستان ایران(ترکمن صحرا) زندگی می کنند.</p> <p style="text-align: justify;">نکته جالب دیگری که تیلیم خان و مختومقلی را به هم نزدیک می کند این است که در ایران مناطقی به نام این دو بزرگوار نامگذاری شده اند: تیلیم خان نام دهی است در دهستان آتش بیک منطقه نظرکهریزی مابین شهرهای مراغه و هشترود(سرسکند) آذربایجان و همچنین نام گردنه ای در نزدیک روستای مرغئی ساوه (مابین روستای سنگک و ییلاق آسگین اوباسی) و مختومقلی نام بندری است در شرقی ترین ساحل دریای خزر در خاک ایران، درست نقطه قرینه شهر آستارا در ساحل غربی دریا. همچنین مردم ترکمن همه ساله در هفته آخر اردیبهشت ماه در آق توقای ترکمن صحرا به احترام مختومقلی گردهم می آ یند و مردم آذربایجان نیز همه ساله در آخرین جمعه تیرماه در مراغه(مرغئی) ساوه به احترام تیلیم خان مراسم برگزار می نمایند.</p> <p style="text-align: justify;">استاد اسدالله رحیمی مردانی محقق شیرازی از دیار مأذون قشقایی در سخنرانی خود در پنجمین مراسم حکیم تیلیم خان در روستای مرغئی ساوه در تاریخ ۲۶/۴/۸۷ چهره مردم مرغئی را مانند ترکمن ها و لهجه آنان را شبیه ترکان قشقایی دانست. دکتر آراز محد سارلی در عنوان مقدمه دیوان مختومقلی می نویسد: مختومقلی فراغی متفکر بزرگ ایران و توران.</p> <p style="text-align: justify;">با توجه به مطالب عنوان شده و اینکه اشعار شعرایی مانند خسته قاسیم، شاه اسماعیل خطائی، دوخارخانلی عباس, مأذون قشقایی و &hellip;. همانند تیلیم خان در مناطق قم و ساوه و همدان و اراک و .. گستردگی دارند، مسأله محیط فرهنگی مشترک وجهه ملموس تری به خود می گیرد. تا جاییکه آشیقهای مناطق ساوه و همدان در سالیان قبل برای زیارت مزار خسته قاسیم به تیکمه داش می رفته اند. (مجله وارلیق-تهران-شماره های ۷۷و۷۸-مهرو آبانماه ۱۳۶۴-ص۴۶).</p> <p style="text-align: justify;">به نظر بنده می توان ادبیات منظوم ترکان ایران را با نمایندگان ذیل که تشکیل مربعی را میدهند در نظر گرفت:</p> <p style="text-align: justify;">مختومقلی فراغی، خسته قاسیم، حکیم تیلیم خان و مأذون قشقایی. البته با افزودن نامهای بزرگی چون شاه اسماعیل خطایی، آشیق رضا بهاری، حسن اوغلو اسفراینی، استاد شهریار, دهقان سامانی و &hellip; میتوان مربع را به مخمس و مسدس و &hellip; تبدیل نمود.</p> <p style="text-align: right;">&mdash;-</p> <p style="text-align: justify;">[۱] &ndash; دیوان مختومقلی به کوشش اراز محمد سارلی- انتشارات موسسه فرهنگی و انتشاراتی مختومقلی فراغی-گرگان ۱۳۸۶</p> <p style="text-align: right;">[۲] &ndash; ماهنامه بایرام زنجان شماره ۱۵-شهریور۸۷</p> <p style="text-align: right;">&ndash;<br />منابع:</p> <p style="text-align: justify;">۱- دیوان مختومقلی به کوشش آراز محمد سارلی- انتشارات موسسه فرهنگی و انتشاراتی مختومقلی فراغی- گرگان ۱۳۸۶</p> <p style="text-align: justify;">۲- حکیم تیلیم خان دیوانی- بیرینجی جیلد- توپلایان: اسدالله امیری-انتشارات نوید اسلام- قم- ۱۳۸۶</p> <p style="text-align: justify;">۳- تیلیم خان حیاتی و یارادیجیلیغی-دوکتور م ت زهتابی و دوکتور علی کمالی- نشر اختر- تبریز- ۱۳۸۲</p> <p style="text-align: justify;">۴- یادنامه حکیم تیلیم خان- حاضیرلایان: اسدالله امیری- انتشارات نوید اسلام- قم- ۱۳۸۷</p> <p style="text-align: right;">۵- مجله وارلیق- تهران</p> <p style="text-align: right;">۶- ماهنامه بایرام-سای ۱۵-زنجان</p> <p style="text-align: justify;">دیوان عاشیق رضا بهاری- انتشارات مکنون-گردآورندگان: جواد نوری و سعید جلیلی هنرمند- شهر بهار</p> <p style="text-align: right;"><strong><span style="color: #ff0000;">اسدالله امیری</span></strong></p> <p style="text-align: right;">همدان-۱۳۸۶</p> <p style="text-align: right;">منبع: <a href="http://afghanturkistan.wordpress.com/2009/11/04/" target="_blank">ترکیستان جنوبی</a></p> http://hojanepes.persianblog.ir/post/415 خوجه نفس http://comments.persianblog.ir/?blogID=544&postID=3771715 tag:Persianblog.ir,2003:blog-544.post-3771715 Mon, 25 Jan 2010 03:14:00 GMT <table style="text-align:center;" border="0" bgcolor="#e2fffc"> <tbody> <tr> <td><span style="font-size:130%;"> <p style="text-align:center;"><a href="http://hojanepes.wordpress.com"><img src="http://hojanepes.wordpress.com/files/2009/10/hojanepelogo.jpg" border="0" alt="Hojanepes Wordpress - خوجه نفس وردپرس" /></a></p> <p style="text-align:center;"><span style="color:#ED2304;"><span style="font-size:130%;"><strong><span style="font-size: small;"><span style="font-family: arial black,avant garde;"><span style="font-size: medium;">انتقال وبلاگ خوجه نفس پرشیان به <a href="http://hojanepes.wordpress.com/2009/10/07/">خوجه نفس وردپرس</a> </span></span></span></strong></span></span></p> <p style="text-align:center;"><span style="color:#ffff00;"><span style="font-size:130%;"><a href="http://hojanepes.wordpress.com"><strong><span style="font-size: small;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;">Hojanepes Wordpress -خوجه نفس وردپرس</span></span></strong></a></span></span></p> <h4 style="text-align:justify;"><span style="font-size:130%;"><span style="color:#0413C8;"><strong><span style="font-size: small;">با توجّه به کثرت حجم موضوعات و شرایط رشد اطلاع رسانیهای خبری، فرهنگی، اجتماعی و بعضاً سیاسی بُعد دامین پرشین بلاگ محدود بوده و گاهاً با مسائل رقابتی و بین المللی سیاسی - تجاری کشور با مشکلات هک و نابسامانیهای فنی قرار میگیرد. از این رو تصمیم گرفتیم بخشی از فعالیّتهایمان را در سایت<span style="color: #ff0000;"> </span></span><a href="http://wordpress.com" target="_blank"><span style="font-size: small;"><span style="color: #ff0000;">وردپرس</span></span></a><span style="font-size: small;"><span style="color: #ff0000;"> </span>با عنوان<span style="color: #ff0000;"> </span></span><a href="http://www.hojanepes.wordpress.com"><span style="font-size: small;"><span style="color: #ff0000;">خوجه نفس وردپرس کوم</span> </span></a><span style="font-size: small;">دنبال کنیم. از این پست به بعد ترجیحاً و تدریجاً اخبار و مقالات و گزارشات فرهنگی و ادبی مربوط به ترکمنهای ایران و جهان را در وبلاگ خوجه نفس وردپرس درج خواهیم کرد. با اینحال این وبلاگ تا زمانیکه تصمیم به ترک آن گرفته نشده باشد، کما کان به فعّالیّت خود ادامه خواهد داد. آدرس جدید ما در وردپرس ذیلاً اعلام میگردد:</span><span style="font-size:130%;"><span style="color:#0413C8;"><strong></strong></span></span></strong></span></span></h4> <h4 style="text-align:justify;"> <table style="width: 200px; border: #6699ff 0px solid;" border="0" cellspacing="4" cellpadding="8" align="center" bgcolor="#f8fc35"> <tbody> <tr> <td> <h4 style="text-align:center;"><strong><span style="color:#c20417;"><span style="font-size:130%;"><a href="http://hojanepes.wordpress.com"><img src="http://hojanepes.wordpress.com/files/2009/10/hojanepelogo.jpg" border="0" alt="Hojanepes Wordpress - خوجه نفس وردپرس" /></a><br /><a href="http://hojanepes.wordpress.com">www.hojanepes.wordpress.com</a></span></span></strong></h4> <h4 style="text-align:center;"><strong><span style="color:#c20417;"><span style="font-size:130%;"><img src="http://www.ka2.fr/wp-content/uploads/2009/09/logo-wordpress.png" alt="" width="163" height="160" /></span></span></strong></h4> </td> </tr> </tbody> </table> </h4> </span></td> </tr> </tbody> </table> http://hojanepes.persianblog.ir/post/428 خوجه نفس http://comments.persianblog.ir/?blogID=544&postID=4110205 tag:Persianblog.ir,2003:blog-544.post-4110205 Fri, 22 Jan 2010 15:51:30 GMT <p style="text-align: justify;"><span style="line-height: 150%; font-family: 'Tahoma','sans-serif'; mso-ansi-language: SV;" lang="AR-SA"><span style="font-size: small;"><span style="font-family: book antiqua,palatino;">پس از فتوای مرحوم آیت الله منتظری، دومین فتوای یک مرجع تقلید در خصوص حقوق اقوام غیر فارس بخصوص ترکها و آذربایجانیها در ایران منتشر گردید. این بار آیت الله بیات زنجانی از ترکها و آذربایجانیها خواست تا حقوق خودشان را از حکومت مطالبه کنند. وی همچنین دفاع از مردم قره باغ را وظیفه رژیم تهران دانست. ...</span></span></span></p><p align="justify">وظیفه ای که حکومت تهران نه تنها انجام نداد بلکه با یاوری دادن به داشناکها، در قتل مسلمانان آنسوی ارس به حکومت منجاوز ایروان کمک نمود. اکنون به سئوالات و پاسخهای ایشان توجه فرمایید:</p> <p style="text-align: center;">بسم الله الرحمن الرحیم</p> <p align="justify">دفتر حضرت آیت الله بیات زنجانی با سلام و عرض ادب؛</p> <p align="justify">متن سوال شما همراه با پاسخ مرجع عالیقدر به شرح زیر می باشد:</p> <p align="justify">استفتائ در امور سیاسی مسلمین با سلام و عرض تسلیت به مناسبت محرم الحرام و رویدادهای ناگوار جاری در ایران حضرت آیت الله مواضع حضرتعالی در دفاع از اسلام و مسلمین بر کسی پوشیده نمی باشد . لذا خواهشمند است به سوالات اینجانب در صورت امکان جواب مقتضی داده شود:</p> <p align="justify">1. مواضع پان ایرانیستی و باستان گرایی (که از حکومت منحوس پهلوی در ایران شروع شده و تاکنون ادامه دارد) و به رسمیت نشناختن زبان مردم آذربایجان و ممنوعیت آموزش آن و نیز عقب ماندگی های عمدی اقتصادی و اجتمایی این قسمت از کشور زخم عمیقی در روح و جان هموطنان ترک آذربایجانی ایجاد نموده است. لطفا اعلام بفرمایید ادامه این وضع از نظر شرعی مجاز می باشد یا خیر؟ و همچنین تکلیف شرعی مسلمانان ترک آذربایجانی برای مقابله با این شرایط چیست؟</p> <p align="justify">پاسخ : با سلام و تحیت ؛ اصل پانزدهم قانون اساسی تکلیف دولت و مردم را مشخص کرده است و هموطنان ترک زبانمان باید تلاش کنند این اصل به طور کامل احیا گردد چرا که مطالبه حق از تکالیف همه مسلمانان است.</p> <p align="justify">2.همانگونه که مستحضر می باشید بیست درصد خاک جمهوری آذربایجان که شیعه و مسلمان می باشند و ارتباط بسیار نزدیک فرهنگی و دینی و زبانی و خونی با هموطنان ترک آذربایجانی در ایران دارند توسط دولت غیر مسلمان ارمنستان به اشغال در آمده و قتل عام های متعدد در روستاها و شهرهای قره باغ اشغالی انجام شده است. آیا همکاری و پشتیبانی مستقیم و غیر مستقیم دولت جمهوری اسلامی ایران با دولت اشغال گر ارمنستان از نظر شرعی صحیح می باشد یا خیر؟ و نیز تکلیف شرعی آذربایجانی های ایران در صورت آغاز جنگ با نیروهای اشغالگر چه می باشد؟</p> <p align="justify">پاسخ: تکلیف اولیه همگان از مردم مسلمان و نیز نظام جمهوری اسلامی، دفاع از برادران شیعه و سنی آذربایجان است و این وظیفه اختصاص به آذربایجان ندارد و شامل همه ملل مظلوم عالم می شود؛ بنابراین دفاع از مردم مسلمان قره باغ هم تکلبف دول اسلامی از جمله جمهوری اسلامی و نیز مسلمانان عالم است. با آرزوی طول عمر و عزت برای اسلام و مسلمین و رفع تضییقات نسبت به عموم مسلمین</p> <p align="justify"><strong>قایناق:</strong> <a title="گونئ آذربایجان" href="http://35000000.info/habergoruntule.asp?bolum=1425&amp;katid=48" target="_blank">گونئ آذربایجان نیوز</a> - کاتگوری &not; Iran Xeber</p> http://hojanepes.persianblog.ir/post/427 خوجه نفس http://comments.persianblog.ir/?blogID=544&postID=4102283 tag:Persianblog.ir,2003:blog-544.post-4102283 Wed, 20 Jan 2010 22:23:25 GMT <p style="text-align: center;"> <object width="451" height="328" data="http://exposureroom.com/flash/XRVideoPlayer2.swf?domain=exposureroom.com/&amp;assetId=e9c5407258554845a512df4495f0788d&amp;size=sm&amp;titleColor=%23ffffff" type="application/x-shockwave-flash"> <param name="id" value="xrPe9c5407258554845a512df4495f0788d" /> <param name="allowNetworking" value="all" /> <param name="allowScriptAccess" value="always" /> <param name="allowFullScreen" value="True" /> <param name="wmode" value="opaque" /> <param name="src" value="http://exposureroom.com/flash/XRVideoPlayer2.swf?domain=exposureroom.com/&amp;assetId=e9c5407258554845a512df4495f0788d&amp;size=sm&amp;titleColor=%23ffffff" /> <param name="name" value="xrPlayerEmbedede9c5407258554845a512df4495f0788d" /> <param name="allowfullscreen" value="True" /> </object> </p> http://hojanepes.persianblog.ir/post/426 خوجه نفس http://comments.persianblog.ir/?blogID=544&postID=4095690 tag:Persianblog.ir,2003:blog-544.post-4095690 Tue, 19 Jan 2010 12:44:16 GMT <p style="text-align: justify;">با اوج گرفتن جنبش مردمی انقلاب ایران تحت شعار انقلاب سبز باری دیگر برای وبلاگنویسان و علاقمندان جنبش، فرصتی پیش آورده است که گذشته انقلاب ملی - دموکراتیک ملل ایران را بخاطر بیاورند. از این رو خیلی از فعّالان فرهنگی و سیاسی - اجتماعی رو به آرشیوهای روزنامه های دوران انقلاب سال ١٣۵٧ آوردند و یاد آن دوران سرنوشت ساز و پر التهاب تاریخی را&nbsp;با درج تصاویری از آرشیو روزنامه ها و آلبومهای&nbsp;شخصی زنده نگه میدارند و از این طریق خاطره تاریخ را گویاتر و مستندتر کرده اند. در زیر نمونه ای از این تصاویر را از وبلاگ "<a title="مصائب آنا" href="http://passionofanna.wordpress.com/2010/01/07/" target="_blank">مصائب آنا</a>" انتخاب کردیم که با مشاهده این تصاویر پیروزی قریب الوقوع جنبش حق طلبانه جاری را در روزهای نه چندان دور آینده نزدیکتر احساس می کنیم.</p> <p align="center"><a href="http://i45.tinypic.com/2ccuecg.jpg"><img src="http://i45.tinypic.com/2ccuecg.jpg" border="0" alt="روزنامه دوران انقلاب 1357" width="449" height="338" /></a></p> <h2 style="text-align: center;"><span style="font-size: x-small;"><span style="color: #0000ff;">تابلوی مونالیزای انقلاب 57 !(روزنامه کیهان / 25 بهمن&nbsp;1357)</span></span></h2> <p align="justify">عکس بزرگ صفحه نخست کیهان، 25 بهمن 1357؛ زن مبارز انقلابی، بدون حجاب اسلامی، با اسلحه ای در دست بر بلندی ایستاده و انگشتانش را به نشانه ی پیروزی بالا آورده است . دو انقلابی دیگر نیز در اطراف او پیروزمندانه ایستاده اند . نمی توان به یقین رسم و آئین این سه تن را دریافت، اما تصویرشان از هزارتوی این سالها، رازآلوده و معماگونه در پیش چشمانمان می دود. برای من، این تصویر، تابلوی مونالیزای انقلاب 57 است. حالات چهره و رفتار این انقلابیون که به ظاهر در کالبد بی جان تصویری رنگ و رو باخته آرام گرفته اند، اما استعاره های بسیاری در خود جای داده اند؛ آنچه که رولان بارت از آن به &laquo; سیمای ناخواسته &raquo; تعبیر می کند. رازآلودگی این تصویر ( درست بسان رازآلودگی انقلاب 57 ) از ناخواستگی اش برمی خیزد، از تصویر زنی پیروزمند با موهای آشفته در هوای سرد انقلابی آن روزها! ...</p><p style="text-align: justify;">بارت جمله ی غریبی دارد : &laquo; روزگار عکس ، روزگار انقلاب ها ، منازعات ، ترورها و انفجارها هم هست ؛ یک کلام ، روزگار هر آنچه بالاندن و به ثمر رساندن را به هیچ می گیرد و انکار می کند &raquo; این تصویر را که می دیدم ، یاد این انکار افتادم . &laquo; انکار &raquo; ، نوعی ناآسودگی ناباورانه است ، آنچنان که در چهره ی این سه مبارز انقلابی می بینیم . چهره های بی لبخند ، خیره ، مصمم اما یاس آلود ، با چشم های نیم باز بسته !<br />می گویند که چاپ این تصویر در روزنامه ی کیهان ، خشم آیت اله خمینی را برانگیخت . اولین خشم ؛ چرا که این ، تصویر زوال یک انقلاب بود ، تصویر یک آغاز بی سرانجام و به ثمر نارسیده ! آن موهای پریشان ، آن چهره های خیره و ناباور ، آن خطوط چهره های در هم رفته ، آن حس کرختی به هنگام پیروزی ؛ این ها همه ، انکار تصویر پیش ساخته ی یک انقلاب بود &hellip;. و روزنامه ی کیهان ، دیگر چنین تصویری بخود ندید ، چرا که این انقلاب ، انکار را برنمی تابید ،که زن را برنمی تابید ، که تصویر را برنمی تابید !<br />براستی نمی دانم این سه تن که بودند و چه سرنوشتی یافتند ، اما مهم آن بود که انقلابی بودند ، انقلابیونی که مواجهه ی هرباره ی تصویرشان ، به تجربه ای غمبار بدل می شود.</p> <p><a href="http://www.abcgallery.com/D/delacroix/delacroix10.html"><span style="color: #7f1d1d;">این را هم ببینید : تابلویی از اوژن دلاکروآ Liberty Leading the People</span></a></p> <p style="text-align: center;"><a href="http://passionofanna.files.wordpress.com/2010/01/keyhan008.jpg"><img class="aligncenter size-full wp-image-322" title="keyhan008" src="http://passionofanna.files.wordpress.com/2010/01/keyhan008.jpg?w=500&amp;h=375" alt="" width="445" height="318" /></a></p> http://hojanepes.persianblog.ir/post/425 خوجه نفس http://comments.persianblog.ir/?blogID=544&postID=4039298 tag:Persianblog.ir,2003:blog-544.post-4039298 Fri, 08 Jan 2010 18:15:48 GMT <p align="center"> <table style="text-align: center; width: 487px; height: 139px;" border="2" cellspacing="2" cellpadding="2"> <tbody> <tr> <td> <p><img src="http://35000000.info/resim/1894751456.jpg" alt="" /></p> <p><em><span style="color: #0000ff;">یعقوب گونئیلی</span></em></p> </td> <td style="text-align: justify;">بلائی بر سر ملت ما آورده اند که هنوز عده ائی نمی دانند که ترکند یا فارسند یا آذریند و بر سر عده ای هم آن چنان بلائی آورده اند که مجبور شده اند خودشان را هم انکار کنند که درهیچ نقطه کره خاکی این نوع جنایت خود انکاری و نژاد انکاری را نمی توانید پیدا کنید، ترکها برای رسیدن به ابتدائیترین حقوق طبیعی و مادرزادی خود یعنی زبان و نان و کار و مدرسه پا به میدان مبارزه گذاشته اند،</td> </tr> </tbody> </table> </p> <p style="text-align: center;"><strong><span style="color: #0000ff;">انگیزه بی اعتناعی ترکهای آذربایجان به درخواست طلبکارانه اپوزسیون فارس در حمایت از جنبش سبز</span></strong></p> <p style="text-align: justify;"><span style="color: #0000ff;"><strong>مقدمه:</strong></span> اساس و ماهیت آن سیستم و شرایطی که ملت آذربایجان را می آزارد، در مقایسه با مشکلات سطحی اپوزسیون فارسمدار کاملا متفاوت است و طبیعاّ خواست ملت ترک آذربایجان نیز کاملا مغایر است با خواست ملت فارس خود محور بین به رهبری جنبش سبز و یا ...</p><div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: small;"><span style="color: #333399;"><span dir="rtl" lang="AR-SA"><span style="color: #000080;">هر نوع و مدل دیگری از نژاد پرستان فارس، </span><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><span style="color: navy; font-size: 12pt;" dir="rtl" lang="AR-SA">در این دنیای مدرن و دمکراتیک امروزی هدف ملت آذربایجان در وحله اول برچیدن ظلم تبعیض نژادی از نوع بدوی و ماوراء تفکر انسان می باشد، در مورد برچیده شدن تبعیض نژادی از ملت ترک آذربایجان از زبان هیچ فردی از اپوزسیون سبز یا غیر سبز، داخلی یا خارجی چیزی شنیده نشده و یا چیزی در جائی درج نگردیده است، البته پیرو تجربیات تاریخی وعده های سرخرمن و تعریف و تمجید برای ملت ترک آذربایجان پشیزی ارزش ندارد و بدون برسمیت شناسانده شدن رسمی سرزمینهای جغرافیائی و زبان رسمی ترکی در سازمان ملل، ما به هیچ بنی بشری از قبیله فارس از هر نوعی و زیر هر نوع شعاری نمی توانیم اعتماد کنیم، چون مارگزیده های نوادگان ترک انقلاب مشروطیت هنوز که هنوز است بزبان مادری ترکی بیسواد هستند، و دیگر شرایط جوری است، که اگر سیاستمداران نژادپرست فارس بگویند ماست سفید است، ملت ترک آذربایجان به سفید بودن ماست هم شک می کنند،</span></span></span></span></span></span></span></div> <p><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">نوع ظلمی که در حق ملت ترک آذربایجان در چهار چوب جغرافیای ایران روا داشته شده، یک نوع ظلم خاص و بی نظیری است مخصوص نژاد پرستان فارس، نوعی تحقیر نژادی و آدم حساب نکردن و برسمیت نشناختن موجودیت ملت ترک و تحمیل و انکار هویت ترک و از خود بیگانه ساختن و این شامل زمان خاصی نمی گردد، سیاست هویت انکاری و هویت کشی در حق ملت آذربایجان، از بدو شروع حکومت پهلوی تا این لحظه اعمال و تحمیل گردیده است، و در صورت کسب حاکمیت توسط اپوزسیون فارسمدار در آینده هم، ادامه همان سیاست بشکل بی رحمانه تری اعمال خواهد شد، چون در محافل و مجامع&nbsp; اینها بکار بردن جمله **زبان ملت ترک&nbsp; آذربایجان** جزو گناهان کبیره محسوب می شود، و برسمیت شناخته شدن این جمله یعنی پایان سیادّت و نژاد پرستی حاکمیت فارسمداران، و سالی که نکوست از بهارش پیداست،</span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">محتوای طرز تفکر و برحق دانستن خود در این نوع طرز تفکر نژادپرستی بدوی و غیر ملموس و استسثنائی از نظر تاریخی، که با عملکردی نامرئی و بدون بجا گذاشتن کوچکترین آثار جرم و بشکلی فوق العاده تبهکارانه و شیادانه و موزیانه و بنام هم مذهب و هموطن به مرور زمان صورت گرفته و اینها با تمام توان در بین نسل جوان تلاش کرده اند، ترک بودن را معادل هالو بودن، کودن بودن، عقب مانده بودن، نفهم بودن و زبان نفهم بودن جلوه دهند و تلقین کنند، که این نسل در خانه خود، در شهر ترک نشین، در وطن اجدادی و زاگاده خود آذربایجان به روی والدین خود شمشیر بکشند و از داشتن والدین ترک احساس شرمندگی بکنند و از این که پدر و مادری ترک دارند خجالت بکشند و آرزو کنند که ای کاش والدین آنها هم یک فارس بود،</span><strong><span style="FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA"> <span style="BACKGROUND: yellow">کسانی که صاحب یک ذره شعور و وجدان و احترام به موجویت و حریت انسان و به قوانین حقوق بشر قائل باشند و به عمق فاجعه پی ببرند، علی الخصوص ملت ترک آذربایجان، فکر نمی کنم بتوانند یک لحظه آرام و قرار بگیرند و قطعا اولین کاری که می کنند سعی می کنند تکلیف خود را با راسیسم فارس یکسره کنند،</span></span></strong></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">نژاد پرستان فارسمدار سالها تلاش کرده اند که آرزوها و رویاهای خیالی خود را با افسانه بافی به تاریخ تحمیل کنند و تلاش کرده اند با انکار و ضربه زدن به هویت دیگر ملیت ها برای خود حیثیتی کسب کنند و دقیقاّ بدینجهت است که ملت ترک آذربایجان در وحله اول باید اعاده هویت شود، وجهت اعاده حیثت از توهینهای تشبیه کردن به انواع مختلف موجودات بی شعور و کثیفی چون خر و سوسک و در ضمن تا به دیگر موجودات تشبیهمان نکرده اند </span><strong><span style="BACKGROUND: yellow; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">برای تعیین و برسمیت شناخته شدن حدود جغرافیائی سرزمینهای آذربایجان و برسمیت شناخته شدن زبان ترکی بعنوان زبان رسمی کتابت و مکالمه و ثبت آنها در سازمان ملل، بطور جدی و پیگیر در اسرع باید وقت اقدام کنیم ،</span></strong></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><strong><span style="FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">شاهد زنده:</span></strong><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA"> تلاشهای مستمر راسیستهای نژادپرست فارس، تعداد جوکهائی است که شبانه روز برای ملت ترک تولید می کنند، که شاید از نظر تعداد بیشتر از کل جوکهائی است که در کل دنیا ساخته شده، و اگر این ملت ضعیف النفس این همه انرژی و وقتشان را به جای ساختن جوک بر علیه ترکها و تحقیر آنها، صرف یادگیری اصول علمی و عملی دمکراسی کرده بودند، حالا قرون وسطائیترین حکومت بر کولشان سوار نمی شد،</span></span></span><br /><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">البته باید خاطر نشان کرد که، احمدی نژاد بیرون آمده از چاه جمکران و عصاره و شهد ارتجاع هم نباید دلش را خوش کند به سکوت ملت آذربایجان و تصور کند **سکوت علامت رضا است** چون برای ملت ترک آذربایجان چیزی که بیشتر از هر چیز دیگری اهمیت دارد این است که در وحله اول&nbsp; سایه شوم سیادّت راسیسم نژاد پرست فارسمدار را از بالای سر آذربایجان به کلّ کنار بزنیم و در اولین گام باید اعاده هویت و اعاده حیثیت شویم، چون </span><strong><span style="BACKGROUND: yellow; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">بلائی بر سر ملت ما آورده اند که هنوز عده ائی نمی دانند که ترکند یا فارسند یا آذریند و بر سر عده ای هم آن چنان بلائی آورده اند که مجبور شده اند خودشان را هم انکار کنند که درهیچ نقطه کره خاکی این نوع جنایت خود انکاری و نژاد انکاری را نمی توانید پیدا کنید، </span></strong></span></span><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><strong><span style="BACKGROUND: yellow; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">ترکها برای رسیدن به ابتدائیترین حقوق طبیعی و مادرزادی خود یعنی زبان و نان و کار و مدرسه پا به میدان مبارزه گذاشته اند</span></strong><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">، ولی اپوزسیون راسیسم نژادپرست فارس برای برداشتن روسری و دمکراسی برای پوشیدن لباسهای مدل بالا در انظار عمومی و به رخ کشیدن دیگران و آزادی های راه رفتن با دوست دختر و دوست پسر در مجامع عمومی، به خیابانها آمده اند، در واقع مثل این می ماند که اینان غذایشان را شکم سیر خورده اند و سیرند و برای دسر و بستنی مبارزه می کنند، در حالیکه روستائی آذربایجانی در محال چاراویماخ برای نان شب و داشتن راه و مدرسه و لوله کشی آب آشامیدنی مبارزه می کند تا زنان بخاطر زایمان و اهالی بخاطر یک عمل جراحی ساده آپادندیس به خاطر نداشتن راه که نمی توانند خود را برای نجات به بیمارستانی در شهر برسانند، جانشان را از دست ندهند، و آن هم در این عصر مدرن صنعت و کامپیوتر، البته ناگفته نماند که از دمکراتیکترین، لائیکترین، سکولارترین، لیبرالترین، فیمینیستترین، کمونیستترین، مذهبیترین گروه و طرفداران حقوق بشر و یا اشخاص دوشانفکر از این ملت فارسمدار چه در داخل و چه در خارج ایران، که ساعتها در مورد دمکراسی ورّاجی می کنند، ولی مثلا اگر یک ترک از اهالی همان چاراویماخ که بخاطر نبود مدرسه بیسواد مانده و از آن گوشه بپا خیزد و به زبان ترکی بگوید که ای بابا دمکراسی فدای سرتان روستاهای ما هنوز نه مدرسه دارد، نه&nbsp; راه و نه آب آشامیدنی، مردم دارند از فقر و بدبختی خانه و کاشانه خود را رها کرده و برای پیدا کردن کار راهی مناطق فارس نشین می شوند، و سخنران بلافاصله سخنش را در مورد دمکراسی فراموش کرده و فریاد خواهد کشید، آی بگیرید و بکشید آن تجزیه طلب را، عجب آدمهای پر روئی هستند این ترکها، بابا احمد کسروی خودش یک.ترک بوده، رهبرتون خامنه ائی یک ترکه، اصلاّ شما ترکها ایران را با آن دین اسلام عربها به لجن کشیدید، شما ها دیگه چه مرگتونه، اگر زیاد پر روئی کنید، دیگر مهمان نوازی از تخم و ترکه چنگیز خان مغول را در ایران تعطیل می کنیم و ساکتان را می دهیم زیر بغلتان و می فرستیم مغولستان پیش پدر جدّتان، البته این تقصیر نژاد پرستان فارس نیست که حرفهائی بزرگتر از دهانشان می زنند، این تقصیر ما و اجداد ماست که&nbsp; هر کس و ناکسی را بنام الله قوناغی به خانه خودمان راه داده ایم و حالا ساکمان را&nbsp; زیر بغلمان می دهند، ضمناّ ملت ما به موقعش ساک زیر بغل دادن را به این نمک نشناسان نژاد پرست یاد خواهند داد،</span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">فارس زبانان حق خواندن و نوشتن به زبان مادری خود را دارند، حتی ارامنه هم با اقلیتی فوق العاده ناچیز از این حق بر خوردارند، ولی ملت ترک با جمعیتی بیش از سی میلیون هنوز نتوانسته مطالبات ملی و زبانی خود را از هر دو رژیم پس بگیرد، با اینکه در هر جنگی و انقلابی پیشتاز و جان بر کف در خط مقدم جان فشانی کرده اند ولی سیادّت راسیسم نژاد پرست فارس در هر دو سیستم با بی رحمی تمام حرکت ملی ترکها را قلع و قمع کرده و بدین خاطر ما هنوز که هنوز است در ابتدای راهیم و با تکرار و گوشزد کردن مرتب، که ای بابا شما ها چرا اعتراض می کنید، رهبرتان که ترکه، در واقع قدرت داشتن افرادی مانقورتی مثل خامنه ای معمم در حاکمیت و یا مهندس موسوی رهبر دست دوم اپوزسیون،&nbsp; که اینان ستون پنجمی هستند همانند احمد کسروی، و اینان هزاران بار خطرناکتر و تشنه به خون ملت ترک هستند، چون اینها ترک بودن را مایع ننگ می دانند نه نقطه حسن وافتخار، و وقتی در شهرهای آذربایجان بخاطر کسب رأی و یا جلب حمایت مردم مجبور می شوند ترکی حرف بزنند، از خجالت سرخ شده و از ترک بودن خود شرم می کنند، </span><strong><span style="BACKGROUND: yellow; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">چون مانقورت ها به ترک بودن خود نمی توانند افتخار کنند و کسی که نتواند به ترک بودنش افتخار کند، هرگز نمی تواند از حقوق ملت ترک آذربایجان دفاع کند، چون مجبور</span></strong><span style="BACKGROUND: yellow; COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA"> </span><strong><span style="BACKGROUND: yellow; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">است از آخور راسیسم نژادپرست فارس نشخوار کند،</span></strong></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">و در ضمن داغی که در اول خرداد ١٣٨۵ بر دل ملت ترک آذربایجان زده شد و ناجوانمردانه حرکت عظیم ضد راسیستی ملت آذربایجان در رابطه با اعتراض به توهین روزنامه رسمی و دولتی ایران به حیثیت ملی ملت ترک، توسط کلیه گروهها و احزاب قبیله فارس سانان بایکوت و توسط این ملت مورد تمسخر واقع گردید و هیچ رسانه فارس زبانی کوچکترین خبری در مورد کشته یا زخمی و یا دستگیر شدگان این حادثه منتشر نکردند، در صورتیکه همین ها، اگر از مرتجعترین&nbsp; فارس زبانی مثل خاتمی بادی خارج شود، در رسانه های خود با تعریف و توصیف فراوان به طوفان و گردباد تشبیهش می کنند، علی الخصوص سکوت ملت فارس در واقع **سکوت علامت رضا است** و تاییدی بود بر توهین نژادی کاریکاتور سوسک و همین امروز هم تمام سایتهای فارس سانان کاریکاتور های مانا نیستانی را با آب و تاب و افتخار چاپ می کنند، وحشت اپوزسیون نژاد پرست هار به از دست دادن سیادّت و تجزیه ایران و وحشت آنها بیشتر باعث آگاهی ملتمان گردیده و شرایطی را فراهم آورده که دیگر آذربایجانی ها خود را با گوشت و پوست و استخوان در جغرافیای ایران بیگانه احساس می کنند و تا این تاریخ خود را و هموطن بود نشان را در کنار نژادپرستان فارس بازیچه ملت فارس می دانند، که برایشان مشروطیت به ارمغان بیاورند، صدام حسین را از ایران برایشان برانند، ولی اگر یگ کلمه از حقوق طبیعی و ذاتی خود بزبان بیاورند و بگویند ترک دیلینده مدرسه مثل این که برق سه فاز به این ملت نژاد پرست وصل کردی و دادشان به هوا می رود، و در واقع نوحه خواندن خامنه ای در اردبیل و شرعی دانستن زبان مادری برای ملت آذربایجان توسط منتظری، رهبران سیاه و سبز **نوش داروی بعد از مرگ سهراب** است **دالدان آتلان داش توپوغا دَیَر**،</span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><strong><span style="FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">آذربایجان امروز:</span></strong><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA"> فرزندان گرگ دل بابک خرّمدین&nbsp; پرچم خونین او را بیاد او درمیدانهای فوتبال بر افراشته اند و ضمن مبارزه برای محو کامل دیکتاتوری ، برای کسب و اعاده حیثیت ملی ملت ترک آذربایجان بعنوان اولویت اصلی، تلاش و مبارزه می کنند و آذربایجانی های مقیم خارج هم از هر گروه و حزب و سازمانی، صدای رسای آنها را در اقصاء نقاط جهان بگوش جهانیان می رسانند و جای خوشبختی است که هم اینک بعد از کنفرانس آمستردام در سطح بین المللی نام آذربایجان جنوبی زبان زد عام و خاص گردیده است و دیگر تبعیض نژادی راسیسم فارس در حق ملت ترک آذربایجان بر هیچکس پوشیده نیست.</span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><strong><span style="FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">پیشنهاد:</span></strong><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA"> تمام آذربایجانی های مقیم خارج</span><strong><span style="FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA"> </span></strong><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">روزی را اختصاص بدهیم برای حضور در برابر دفاتر سازمان ملل و در کلیه نقاط دنیا، جهت درخواست مصرانه برای برسمیت شناخته شدن سرزمین اجدادیمان آذربایجان جنوبی و زبان ترکی آذربایجانی و دعوت از کلیه خبرگزاریهای رسمی و با سازماندهی دقیق که همه هموطنانمان بدون اسثتثناء بتوانند در آن حضور یابند</span><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" lang="AR-SA"> </span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><strong><span style="FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">طرح یک سئوال:</span></strong><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 14pt" dir="rtl" lang="AR-SA"> </span><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">شرایط موجود در ایران نشان می دهد که از نظر علمی و تئوریک شرایط مورد نیاز برای فروپاشی و اضمحلال بافت حاکمیت کاملاّ مهیا و مناسب است و &nbsp;دگرگونی و بدنبال آن سرنگونی حاکمیت در مدت کوتاهی در ایران انکار نا پذیر است و سئوال اینست که اگر در همین لحظه معتقدین به رهائی آذربایجان&nbsp; بشنوند که حاکمیت دارد سقوط می کند و یا سقوط کرده ، ما کدام آمادگی ها را داریم؟ و به چه عملیاتی باید دست بزنیم؟</span><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt">&nbsp; </span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><strong><span style="FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">پاورقی:</span></strong><span style="FONT-SIZE: 14pt" dir="rtl" lang="AR-SA"> </span><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">ملت فارس از نظر تکامل ساخت جوک کاملا به حدّ خود کفائی رسیده است و قادر است که از جوکهای ساخته شده قبلی خود هم جوکهای نوع جدیدی را تولید کند، یک نمونه **از ترکی پرسیدند فارسها که برای شما اینهمه جوک می سازند شما ناراحت نمی شوید و ترک در جواب می گوید که اینها به نظر شما جوک است برای ما خاطره است**&nbsp; اولاّ خود جوک گویای تعداد بیشمار جوکهای ساخته شده است و طبق معمول بی احترامی به عقلانیت ملت ترک،</span></span></span><br /><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">ذهنیت نژاد پرستی و توهین به شعور و نژاد یک ملت با نوازش و قربان صدقه رفتن به راسیسم فارس و یا اینکه ای بابا ساخت این جوکها کار یک عده لومپن است و در بین همه ملتهای جهان از این جوکها ساخته می شود، در واقع فرار از واقعیات و سر پوش گذاشتن به این مساله کاملا آگاهانه و سیاسی است چون محتوا و تأثیر روحی این جوکها بشکلی کاملاّ آگاهانه توسط راسیستم فارس و در جهت آسیملاسیون ملت ترک ساخته می شوند و این ناخوشی خود بزرگ بینی و خود محور بینی در بین ملت فارس عمومی است و از آن سیاستمدار سردار اصلاحات خاتمی و توهین به ترکهای اردبیل در یوتوب گرفته تا آن رهبر حزب کمونیست کارگری&nbsp; - حکمتیست که فریاد می زد مردم در تظاهراتهای آذریها&nbsp; شرکت نکنید و !!! خر نشید، و در ضمن جوکهای نژادپرستانه در تمام جشنها و مراسم و بلا استثناء در بین&nbsp; کلیه اقشار ملت فارس سانان، اگر در قسمت اول برنامه اشان نباشد، قطعاّ در قسمت دوم شما شاهد عرضه جوک برای تحقیر ملت ترک و متعاقب آن دیگر ملتها و اخیراّ هم بعد از انتخاب اوباما در مورد سیاهپوستان خواهید بود،</span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span style="COLOR: navy; FONT-SIZE: 12pt" dir="rtl" lang="AR-SA">ما مجبور نیستیم مرض روحی ملی ملت دیگری را تحمل کنیم و یا ما دکتر روانپزشک نیستیم که بخواهیم این همه مریض لاعلاج روحی را معالجه کنیم، چون این در مورد یک نفر دو نفر نیست، این یک ناخوشی ملّی و عمومی است و ملت آذربایجان برای اصلاح همسایه نه وقتش را دارد نه حوصله اش را، پس بهتر است که در آینده دیوارش را یطرف همسایه آنقدر بلند بسازد، که دیگر نه خودش را ببیند و نه صدایش را بشنود،</span></p> </span><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"> <p class="MsoNormal" style="text-align: center;">&nbsp;</p> </span></span><span style="color: navy; font-size: 12pt;"><a rel="nofollow" href="http://www.youtube.com/watch?v=3zjsXr0bxew&amp;NR=1" target="_blank"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: medium;">http://www.youtube. com/watch? v=3zjsXr0bxew&amp;NR=1</span></a></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="color: navy; font-size: 12pt;"> <p class="MsoNormal" style="text-align: right;" align="right"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><span style="color: navy; font-size: 12pt;" dir="rtl" lang="AR-SA">در این لینک روح حرکت ملی مردم آذربایجان را در میدانهای فوتبال می توانید ببینید</span></span></span></p> </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span style="color: navy; font-size: 12pt;"><a rel="nofollow" href="http://www.youtube.com/watch?v=rrl3CDoOpXo" target="_blank"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: medium;">http://www.youtube. com/watch? v=rrl3CDoOpXo</span></a>&nbsp; =&gt; <span style="color: navy; font-size: 12pt;"><a rel="nofollow" href="http://www.youtube.com/watch?v=Nf5HjHcxCQw" target="_blank"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: medium;">http://www.youtube. com/watch? v=Nf5HjHcxCQw</span></a><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: medium;">&nbsp;</span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="color: navy; font-size: 12pt;"><span style="color: navy; font-size: 12pt;"> <p class="MsoNormal" style="text-align: right;" align="right"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;"><span style="color: navy; font-size: 12pt;" dir="rtl" lang="AR-SA">در این لینک استقبال تمسخرآلود مردم آذربایجان را از احمدی نژاد در ورزشگاه تختی تبریز می توانید ببینید</span><span style="color: navy; font-size: 12pt;" lang="AR-SA"> </span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center;"><span style="color: navy; font-size: 12pt;"><a rel="nofollow" href="http://www.youtube. com/watch? v=A3BAEw3CXEE" target="_blank"><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: medium;">http://www.youtube. com/watch? v=A3BAEw3CXEE</span></a><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: medium;"> </span></span></p> </span><span style="font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="font-size: medium;">&nbsp;<span style="font-size: x-small;"><span style="font-family: Verdana;"><strong><span style="color: #ff0000;"><span style="font-size: small;"><span lang="fa">قایناق</span> :</span></span></strong>&nbsp;</span></span><a href="http://35000000.info/default.asp" target="_blank"><span style="font-family: Verdana; font-size: x-small;">www.35000000.info</span></a></span></span></span>&nbsp;</p> </span></span></p> http://hojanepes.persianblog.ir/post/424 خوجه نفس http://comments.persianblog.ir/?blogID=544&postID=4030715 tag:Persianblog.ir,2003:blog-544.post-4030715 Wed, 06 Jan 2010 19:47:27 GMT <p align="center"> <table style="width: 484px; height: 175px;" border="0"> <tbody> <tr> <td style="text-align: justify;">یتیپ گلیأن تأزه یئل بایرامئنی أهلی ایلدشلریمیزه قوتلاماق بیلن، بارئنگئزا جان ساغلئق و ایچری ماشغالالارئنگئزا آغزئبیرلیک هم آلئپ باریان ایشلرینگیزده اوستینلیکلر آرزو ادیأریس!<br />&Yacute;etip gel&yacute;&auml;n t&auml;ze &yacute;yl ba&yacute;ramyny &auml;hliňize gutlamak bilen, hemm&auml;ňize jan saglyk we i&ccedil;eri maşgalalaryňyza agzybirlik hem alyp bar&yacute;an işleriňizde &uuml;stinlikler arzuw et&yacute;&auml;ris!<span style="color: #ffffff;"><span style="font-size: xx-small;">.................................................................................i</span></span></td> <td><img src="http://i1.tinypic.com/rs76gz.jpg" alt="" width="176" height="109" /></td> </tr> </tbody> </table> </p> http://hojanepes.persianblog.ir/post/423 خوجه نفس http://comments.persianblog.ir/?blogID=544&postID=4000506 tag:Persianblog.ir,2003:blog-544.post-4000506 Thu, 31 Dec 2009 20:16:17 GMT