|
کریم قربا نفس اف
|
وی با کار در یکی از نشریات دولتی و قلم فرسایی در آن و نیز در اثر همکاری نزدیک با نویسندگان و مترجمان مشهور ترکمنستان همچون آنا مخداف، مرد صوفی اف و کاکا بای مراداف در زمینه ادبی به تجارب گرانقدری دست یافت که موجب نبوغ و درخشش ادبی او شده است. از جمله فعالیت های ادبی او ترجمه است. وی علاوه بر ترجمه بیش از بیست کتاب از زبان مادری خود به دیگر زبانها، آثار «ش، پتته اف »، «ق، کنیه»، «ج، پودار» را به زبان خود ترجمه کرد.
وی با بیشتر نویسندگان و مترجمان مشهور ترکمن چون « آنه مخداف »، « ا...بردی هایدیف »، « بردی کربابایف »، « ب، سیتاکوف » و ... و با نویسندگان و گویندگان روس و اوکراین ارتباط تنگاتنگ داشت.
اولین مجموعه آثار او به نام « گویجومینگ گوزباشی / سرچشمه نیروی من » در سال 1951 میلادی منتشر شد. او بعد از مدتی اندک، در سال 1953 میلادی مجموعه اشعار « سالدات یوره گی / قلب سرباز » را به مشتاقان آثار خود عرضه نمود. منظومه داستانی «تایماز بابا » ( 1960 میلادی ) به عنوان اثری مبتکرانه دارای جایگاه خاصی در ادبیات ترکمن است.
اثر « قوشغولار و پایامالار / شعرها و منظومه های داستانی » ( 1958 میلادی ) کریم قربان نفس بیانگر تکامل اوست. شاعر با خلق منظومه های معروف خود، سبک خاصی را در ادبیات ترکمن به وجود آورد.
او در سال 1967 میلادی به عنوان نویسنده خلق ترکمن (عنوانی که از سوی دولت به بهترین شاعران و نویسندگان اهدا می شود ) را از آن خود نموده است.
در سال 1977 میلادی کتابی به عنوان « قیرق / چهل» را منتشر می کند که شامل تمامی اشعار سروده شده او بین سالهای ( 1967- 1957) او می شود. کریم قربان نفس، اساسا در اشعار خویش به وقایع مشهور تاریخی و نقش آفرینان آن وقایع و نیز لحظه های ماندگار زندگی در آن اهمیّت میداده است.
منظومه داستانی « قومدان تاپیلان یورگ / قلبی که از صحرا پیدا شده» سرگذشت دختر یتیم صحرا و برادر اوست. اشعار کریم قربان نفس مملو از احساسات لطیف شاعرانه ای است که آنها را با قدرت قلم هر چه تمام تری بیان داشته است.
شاعر، اشعار و منظومه های اواخر عمر خود را در کتابهای « انصاف بیلن انسان / انصاف و انسان »، «یورگ پایاماسی / منظومه دل »، «رباعی پایاما / رباعی، منظومه »، « اوغول / فرزند » و « وپا / وفا » آورده است. ...
شاعر دارای احساسی قوی و سالم است، بطوریکه همین احساس او را به تکامل وصف ناپذیری در ادبیات ترکمن ارتقاء داده است. دو اثر حجیم کریم قربان نفس به نامهای « توپراق / خاک » ( 1978 ) و « منزیل / منزل » گواه بر این ادعاست. او به شعر ترکمن خدمت شایانی نموده و جزء شاعران صاحب سبک شعر ترکمن بشمار می رود. ایشان دارنده نشان بین المللی «مختومقلی» بدلیل اشعار جذاب خویش، محبوبیت خاصی در بین آحاد روشنفکران ترکمن پیدا کرده است. این شاعر رادمنش، در 1 سپتامبر 1988 در سن 59 سالگی دار فانی را وداع گفت.
از جمله آثار او که در ایران به چاپ رسیده اند می توان به کتابهای «فراغینگ قاشیندا» و «یورگ پایاماسی» اشاره کرد که هر دو به کوشش آقایان مراد دوردی قاضی و محمود عطاگزلی بچاپ رسیده است.
همچنین در کتاب «ایمان ترکمن» که منتخبی از اشعار سه شاعر ترکمنستانی ( کریم قربان نفس، بردی خدای نظر، قربان نظر عزیز ) است، می توان ترجمه 35 شعر از او را یافت. انتخاب و ترجمه این اشعار توسط آقای د. عبدالرحمن دیه جی به انجام رسیده است که شایسته تقدیر می باشد.
غانگالینگ اویوندا– تجن ده غالدى
منینگ ییگیت واقتیم، سنینگ غیز واقتینگ.
اوق گچمز ییلغینلانگ ایچینده غالدى
منینگ ییگیت واقتیم، سنینگ غیز واقتینگ.
بیر یاندن اوروشدى، بیر یاندان حاسرات،
حاسرات بولچولیقلدى، هـزیللیک قاحاط.
شول یاویز ییللارا گلیـپدى غابات
منینگ ییگیت واقتیم، سنینگ غیز واقتینگ.
دأریلر یانیاردى، ایس کؤپلیأردى،
گیدیأنلر گلیأندن حاص کؤپلیأردى،
تویلار آزالیاردى، یاس کؤپلیأردى،
منینگ ییگیت واقتیم، سنینگ غیز واقتینگ.
سؤیوشمک دوشمه جک یالیدى یادا.
اما سؤیگـى دیـین جادیلى زادا
حکم ادیپ بیلمز اکن هیچ حیلى قادا.
منینگ ییگیت واقتیم، سنینگ غیز واقتینگ.
دیه ردیم: « گره گیم چن بولدى، اویلان!
أهلى بویداشلارینگ باشلارى بوغـلان…»
سن دیه ردینگ: « غارراپ باریانگمى اوغلان؟
أومأنگ اؤز واقتى بار، صابرینگ اؤز واقتى.
بوینونگدان گلردى جنگل- ینگ ایسى،
غـوینونگدان اوراردى توممولیگین ایسى،
دمینگدن کوْکأردى مونگ گولینگ ایسى
منینگ ییگیت واقتیم، سنینگ غیز واقتینگ.
کم- کمدن غولایلاپ لبینگه لبیم،
چابیراپ باشلاندا دمینگه دمیم،
نأز بیلن ایتاردینگ:« حانى ادبینگ؟
سؤیگـى بولاشمازمى ادب آز واقتى؟…»
اونگوشمالى بـوُردوم ساچلارینگـى ایسغاپ،
لب غاداغان واقتى– اولام بیر حاساب.
یؤنه بیله حاساب دوشمزدى آنگسات:
حاساب یتیأن اکن، دیزبا- دیز واقتینگ.
چیقارمى یادیمدان شول تأسین پورصات؟
(چیقجاق بولایسا- دا برمرین روغصات!)
غورساغمینگ اوستونده کورسیلدأپ قورساق،
کتتینگ ایچینده غیزیل کؤز واقتینگ.
ساغاتلار تیز گچدى، تیز گچدى شیله،
یانگجادا غوشلوقـدى، بولوپدیر اؤیله.
سن دیدینگ: « پـلان جان، غایدالى اؤیه،
ییگیدین اؤز واقتى بار، غیزینگ اؤز واقتى».
شو ماحال یوقاردان گلدى بیر اواز،
سراتسم تورانگنگـى اوروپ دور پرواز:
«عاشیقلار، ینه- ده صابیر ادینگ بیر آز،
گؤرمأندیم سایامینگ بیله یاز واقتین!»
دریا هم سسلندى: «ادمأنگ أتیـیاچ،
سیزه قاصت اتجگه تاپارین عالاج.
سیزینگ کیمن بیره ک- بیره گه مأتأچ،
گؤریـپدیم نه دریا، نه تکیز واقتیم».
آسماندا پل- پللأپ بیر غوجا بورگوت،
غیغیردى: « سیز جودا مناسیب جفت.
یؤنه ولین غیشا غالایما ییگیت،
میوه یتیشدیمى– ییغنا گویز واقتى.
توقاى بورگودیندن آلیپ آق پاتا،
غیشا قالمازلیغا ادیـپدیک وادا.
یا سن ساده بولدینگ، یا- دا من ساده،
بیردن توپان غوپدى، دونیأنگ یاز واقتى.
بیلمه دیم نأمأنینگ حسیبى بولدى،
انه نگ بیر ساوچىنینگ یسیرى بولدى،
شه یتدى- ده اوزگأنینگ نصیبى بولدى
منینگ ییگیت واقتیم، سنینگ غیز واقتینگ.
آتدیلار ماشینا. سس اتدیم آغلاپ،
توپولدوم. چکدیلر غولومدان تاولاپ.
بیر منزیله گیتدیم ایزینگدان ایلغاپ،
گؤک کورته لم بولسانگ، انتک غیز واقتینگ.
بیر غوجاق آلین ساچ، بیر غوجاق چوقول،
اوچغ اؤروم ساچ، اون غوجاق عاقیل–
شونچا حازینانى بیر کورتأ بوقوپ،
یتدینگ گؤزلریمدن، دانگینگ ساز واقتى.
… دوغـرى آى یاریمدان دولاندینگ سن سونگ.
اؤنگ منگکی دینگ ولى، منگکى دأل اونسونگ…
شوندا من دیـیپـدیم: « سن باغتلى بولسانگ،
هم- أ منینگ باغتیم، هم م اؤز باغتینگ».
شو بادا یوزونگده گؤروندى اونجى.
گؤزلرینگد ن غاچدى اوْچ سانى هونجى،
سونگ دؤردینجى، اونسونگ بأشینجى…
شوندا اینگ مرد واقتینگ، اینگ اجیز واقتینگ.
«ایچرده اوتورسام– یوره گیم غیسیار.
داشا چیقسام– آسمان دپأمدن باسیار».
شوغوشغینگ هنیزم باغریمى کسیأر،
تاس شاهیر بولوپدینگ چووال غیز واقتینگ.
تاس شاهیر بولوپدینگ. بوُردینگام بلکم،
شاهیرلیق یانغیندان باشلانیان اکن.
ینه غایدیپ گیتدینگ. ساواشدیم کم- کم.
شوندا- دا قوات سن، هر یالنگیز واقتیم…
کیم بولسا- دا سانگا ساتاشان کیشى،
باغتلى ییگیت اکن ساغ بولسون باشى.
یؤنه سنگ باشینگا سالایسا غیشى،
گیجأ اؤوریلمزمى اونونگ گوندیز واقتى.
چومدیرسه الینگه یکجه تیکن،
شول تیکن مونگ بولوپ باغریما چؤکر،
(شیغریمه دوشنرعشق یوکون چکن،
چکمه دیک یتیره ر اؤز عزیز واقتین).
…آرادا آیلاندیم تجن یرلرینه،
یاشلیق ییللاریمیزینگ گچن یرلرینه،
سرادیپ گؤزیاشینگ سچن یرلرینگه،
گچیردیم بیر گیجه، بیر گوندیز واقتیم.
قانگنگالى هم اوتیر اؤنگکى یرینده،
تورانگنگـى هم اوتیر اؤنگکى یرینده
شول دریا هم یاتیر اؤنگکى یرینده،
بیر تاپمادیق زادیم اؤنگکى یرینده–
منینگ ییگیت واقتیم، سنینگ غیز واقتینگ.
منابع
1- یورگ پایاماسی ( مجموعه اشعار کریم قربان نفس) به کوشش مراد دوردی قاضی، محمود عطاگزلی.
2- فراغینگ قاشیندا (مجموعه اشعار کریم قربان نفس) به کوشش مراد دوردی قاضی، محمود عطاگزلی.
3- ایمان ترکمن، انتخاب و ترجمه عبدالرحمن دیه جی
4- فصلنامه یاپراق شماره 2، 3، 4، 7.
5- ماهنامه صحرا، شماره 50
لــیــنــک مــطــلــب
